دانلود پایان نامه

مورد توجه قرار داده است. الگوی سازمان بهداشت جهانی در تدوین مفهوم «نشانگان وابستگی»، که به‌تدریج جایگزین اصطلاحات «اعتیاد به دارو و سوء مصرف شده»، مؤثر بوده است. در سال 1981 کمیتۀ سازمان بهداشت جهانی، نشانگان وابستگی را به این صورت تعریف کرد.

«مجموعه‌ای از پدیده‌های فیزیولوژیکی، رفتاری، و شناختی که طی آن مصرف یک ماده یا طبقه‌ای از مواد برای یک فرد معین اولویت بسیار بیشتری از رفتارهای دیگری می‌یابد که زمان ارزش والاتری داشتند. ویژگی توصیفی مهم نشانگان وابستگی عبارت است از میل به مصرف داروها، الکل، یا توتون (که اغلب نیرومند، و گاهی اوقات مغلوب‌کننده است) (روزنهان و سلیگمن، ترجمۀ یحیی سیدمحمدی، 1380).

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

ب: تعریف عملیاتی
عوامل زیستی، متغیریست که به وسیلۀ پرسشنامۀ 60 سؤالی شخصیتی گری و ویلسون سنجش قرار گرفته که شش مؤلفه شامل روی آورد، اجتناب فعال، اجتناب فعل‌پذیر، گریز، ترس و خاموشی با طیف 3 گزینه‌ای (بلی، خیر و نمی‌دانم) استفاده شده است.

فصل دوم

پیشینه پژوهش
مقدمه:
1-2 مباحث نظری
پدیده سوء مصرف مواد جدا از هزینۀ سرسام‌آوری که بر جامعه تحمیل می‌کند (بیش از 200 میلیارد دلار در سال) و درصد جمعیتی که مصرف یک یا چند ماده غیرقانونی را در طول عمر خود گزارش کرده‌اند (حدود 40 درصد)، برای پژوهش در مورد مغز و روانپزشکی بالینی مفاهیم ضمنی فراوانی دارد. به عبارت ساده برخی مواد می‌توانند هم بر حالات روانی دریافتی درونی (مثل خلق) تأثیر بگذارند و هم بر فعالیت‌های مشهود بیرونی (یعنی رفتار). مواد می‌توانند نشانه‌های روانی- عصبی بوجود آورند. که از نشانه‌های اختلالات روانی شایع بدون علت معلوم (مانند اسکیزوفرنی و اختلالات خلقی) غیرقابل تفکیک است، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات روانی اولیه و اختلالات مربوط به مصرف مواد احتمالاً با هم ارتباط دارند. اگر نشانه‌های افسردگی در فردی که مواد مؤثر بر مغز مصرف نکرده از نشانه‌های افسردگی در فردی که این مواد را مصرف کرده است غیرقابل تفکیک باشد، احتمال دارد یک وجه مشترک مربوط به مغز بین رفتار مصرف مواد و افسردگی وجود داشته باشد. صرف این واقعیت که مواد مؤثر بر مغز وجود دارد که یک سرنخ اساسی برای درک نحوه کار مغز در حالت بهنجار و نابهنجار است (کاپلان و سادوک، ترجمۀ رفیعی و رضاعی، 1382).

2-2 سوء مصرف مواد یک بیماری مغزی است
اگر چه هر ماده مخدر که مورد مطالعه قرار گرفته مکانیسم‌های عمل قویاً شخصی دارد اما همه مواد مخدر به طور مستقیم یا غیرمستقیم روی یک مسیر تکی عمیق در مغز یعنی سیستم مزولیمبیک اثر می‌گذارند. به نظر می‌رسد که یک عنصر مشترک و رایج در فعالیت این سیستم چیزی است که باعث می‌شود استفاده‌کنندگان از مواد مخدر، (نه لزوما یک ماده مخدر معین) روی این مدار اثر می‌گذارند. نه تنها استفاده حاد از مواد مخدر، عملیات مغز را به صورت‌های حیاتی تغییر می‌دهد بلکه استفاده طولانی از مواد مخدر باعث تغییرات فراگیر در عملکرد مغز می‌شود که مدت‌ها بعد از ترک مصرف ماده مخدر توسط افراد ادامه می‌یابد.
اثرات مهم استفاده مزمن برای استفاده از مواد مخدر در همه سطوح معین شده است: مولکولی، سلولی، ساختاری و عملی، مغز فرد معتاد به طور مشخص با مغز فرد غیرمعتاد فرق می‌کند همانگونه که توسط تغییرات در فعالیت متابولیکی مغز، موجودیت گیرنده، ابزار ژن، و جوابگو بودن به علائم محیطی مشخص می‌شود. بعضی از این تغییرات دراز مدت مغز نسبت به مواد مخدر به صورت معین می‌گیرد اما تغییرات دیگر در مورد بسیاری از مواد مخدر مختلف متداول و رایج است. ما واقعاً می‌توانیم این تغییرات را از طریق استفاده از تکنولوژی‌هایی که اخیراً بوجود آمده مانند توموگرافی (روش رادیوگرافی که جزئیات را در یک سطح معین شده از بدن نشان می‌دهد) یا انتشارات ذرات عنصری مشاهده کنیم.
اثرات رایج بر روی مغز که سوء مصرف مواد بوجود می‌آورند نشان می‌دهند که مکانیسم‌های رایج مغز در زیر همه سوءمصرف موادها پنهان است. این‌که سوء مصرف مواد این‌قدر به طور واضح به تغییرات در ساختار و عملکرد مغز وابسته است، که اساساً آن را یک بیماری مغزی می‌دانند. یک تغییر حالتی در مغز به نظر می‌رسد که بعد از استفاده طولانی از مواد مخدر بوجود می‌آید. در ابتدا استفاده از مواد مخدر یک رفتار اختیاری است (مستقیماً چه موقع استفاده از مواد مخدر شروع می‌شود؟ چگونه ادامه می‌یابد را بخوانید) اما همانطور که آن تغییر حالت ایجاد شد، شخص به سوی وضعیت سوءمصرف مواد حرکت می‌کند که مشخصه آن جستجوی وسواسی مواد مخدر و استفاده از آن‌ها می‌باشد. درک این‌که سوءمصرف مواد اصولاً یک پیامد تغییرات اساسی در عملکرد مغز است بدین معنی می‌باشد که یک هدف اصلی درمان باید بر عکس کردن یا جبران نمودن آن تغییرات مغز باشد این مورد را می‌توان از طریق مداوا یا در درمان‌های رفتاری انجام داد (درمان‌های رفتاری، عملکرد مغز در اختلالات روانی دیگر را تغییر می‌دهند). روشن‌کردن بیولوژی پنهان در زیر تغییر حالتی فوق، کلید رشد و توسعه مؤثرتر به ویژه در داروهای سوء مصرف مواد می‌باشد (رمضانی، 1381).
3-2 سوء مصرف مواد فقط یک بیماری مغزی نیست
البته سوء مصرف مواد آنقدر‌ها ساده نیست. سوء مصرف مواد فقط یک بیماری مغزی نیست بلکه یک بیماری مغزی است که برای آن محیط‌های اجتماعی که در آن بوجود آمده و ابراز شده اهمیت حیاتی دارد. مورد چندین هزار سرباز بازگشته از جنگ ویتنام که به هروئین معتاد شده بودند این نکته را به وضوح نشان می‌دهد. برخلاف مشاهده معتادان در خیابان‌های آمریکا درمان سوأ مصرف مواد سربازان بازگشته از جنگ ویتنام نسبتاً آسان بود. این موفقیت امکان‌پذیر بود چون آنها معتاد شده بودند یعنی در یک محیط که تقریباً به طور کامل متفاوت با محیط اصلی‌شان بود یعنی ایشان در ویتنام معتاد شده بودند؛ ولی چون محیط زندگی آنها آمریکا بود می‌توانستند به راحتی سوء مصرف مواد خود را ترک کنند ایشان در وطن خود در ایالات متحده با علائم محیطی شرطی شده بسیار کمی مواجه شدند که، در ابتدا استفاده از مواد مخدر توسط ایشان در ایالات متحده چون با علائم شرطی شده همراه بود می‌توانست یک عامل اصلی در ایجاد میل و اشتیاق شدید، مداوم یا مکرر باشد و استفاده از مواد مخدر حتی بعد ازدرمان موفق دوباره عود کند.
مفاهیم آشکار هستند. اگر ما سوء مصرف مواد را به عنوان یک بیماری روانی بیولوژیکی معین درک کنیم که دارای اجزای مهم بیولوژیکی، رفتاری و اجتماعی است. راهکارهای درمان ما باید شامل عناصر بیولوژیکی رفتاری و اجتماعی باشد، نه تنها باید بیماری پنهان مغز درمان شود بلکه اجزا اجتماعی و رفتاری نیز باید مدنظر گرفته شوند درست همان‌طور که در مورد بسیاری از بیماری‌های مغز دیگر اینگونه است شامل سکته، اسکیزوفرنی، و بیماری آلزایمر (رمضانی، 1381).

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان درمورد پیشرفت تحصیلی

4-2 اصطلاح شناسی
پیچیدگی موضوع مصرف مواد غیرقانونی در اصطلاحات مربوط به آن بازتاب یافته است و به نظر می‌رسد این اصطلاحات مرتباً با تشکیل شوراهای مختلف حرفه‌ای و دولتی تغییر می‌یابند. یکی از سؤالاتی که مطرح می‌شود این است که چه نامی باید روی مواد تغییردهنده مغز گذاشته شود. متن بازنگری شده چاپ چهارم کتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-TV-TR) آنها را مواد و اختلالات مربوط به آنها را اختلالات وابسته به مواد می‌نامد. در DSM-TV-TR مفهوم مواد روان گردان شامل مواد شیمیایی مؤثر بر مغز نظیر حلال‌های آلی که ممکن است تعمداً یا سهواً خورده شوند نیست. مواد قانونی را نمی‌توان از مواد غیرقانونی تفکیک کرد؛ بسیاری از مواد قانونی نظیر مورفین اغلب با روش‌های غیرقانونی تهیه شده است و برای مقاصد تجویز نشده مصرف می‌شوند. واژه مواد کلاً بر واژه دارو ترجیح دارد، چون دارو تلویحاً به معنای ماده شیمیایی مصنوعی است در حالی‌که بسیاری از مواد با الگوهای سوء مصرف طبیعی ارتباط دارند (مانند تریاک) یا برای مصرف انسان تولید نشده‌اند. (مانند چسب هواپیما). بنابراین در DSM-TV-TR این موضوع تحت عنوان کلی اختلالات وابسته به مواد توصیف شده است (کاپلان و سادوک، ترجمه رحیمی و رضاعی، 1382).

5-2 سوء مصرف و وابستگی به مواد
در سال 1964 سازمان بهداشت جهانی به این نتیجه رسید که اصطلاح «اعتیاد » دیگر یک اصطلاح علمی نیست و اصطلاح «وابستگی دارویی » را به جای آن توصیه نمود. مفهوم وابستگی به مواد در طول چند دهه معانی رسمی و معانی بسیار معمول داشته است. اساساً برای تعریف جنبه‌های مختلف وابستگی از دو مفهوم، وابستگی رفتاری و وابستگی روانی استفاده شده است. در وابستگی رفتاری بر فعالیت‌های مواد چوبی و شواهد مربوط به الگوهای مصرف بیمارگونه تأکید می‌شود، در حالی‌که وابستگی جسمی به اثرات جسمانی (فیزیولوژیک) دوره‌های متعدد مصرف مواد اطلاق می‌شود. آن دسته از تعاریف وابستگی که بر وابستگی جسمی تأکید کرده‌اند در ملاک‌های طبقه‌بندی از وجود تحمل و اثرات ترک استفاده کرده‌اند (همان منبع).
6-2 اعتیاد

واژه اعتیاد و معتاد تا حدودی با وابستگی ارتباط دارند. واژه معتاد به طور ضمنی مفهوم خاص ناپسند و تحقیرآمیزی پیدا کرده است که مفهوم سوء مصرف مواد را به عنوان یک اختلال طبی نمی‌رساند. اعتیاد همچنین در کاربرد عامیانه مثل اعتیاد به تلویزیون، اعتیاد به پول و غیره اهمیت خود را از دست داده است. هر چند این معانی ضمنی موجب شده است در نامگذاری‌های رسمی از کاربرد واژه اعتیاد اجتناب شود، ممکن است زمینه عصبی تشریحی و عصبی شیمیایی مشترکی در بین همه اعتیادها وجود داشته باشد، خواه اعتیاد به مواد و خواه اعتیاد به سایر چیزها (مثل قمار، رابطه جنسی، دزدی و خوردن). این اعتیادهای مختلف ممکن است اثرات مشابهی بر فعالیت‌های نواحی پاداش اختصاص مغز نظیر ناحیه تگمنتال بطنی، لوکوس سرولئوس و هسته آکومنیس داشته باشند (همان منبع).
1-6-2 همه گیری شناسی
مؤسسه ملی در سوء مصرف دارو و سایر مؤسسات به صورت دوره‌ای مطالعاتی در مورد مصرف داروهای غیرقانونی در ایالات متحده به عمل می‌آورند. به طور کلی حدود 40 درصد جمعیت گزارش می‌کنند که در طول عمر خود یک یا چند ماده غیرقانونی مصرف کرده‌اند و حدود 15 درصد در طول سال گذشته مواد غیرقانونی مصرف کرده‌اند شیوع سوء مصرف در طول عمر حدود 20 درصد است.
سطوح پایین تحصیلات و درآمد یک عامل پیش‌بینی کننده وابستگی در طول عمر محسوب می‌شود (نسبت برتری بیش از 2) اما نژاد، قومیت یا زندگی در محیط شهری چنین نیستند. احتمال وابستگی در مردانی که الکل مصرف می‌کنند (4/21 درصد) بیشتر از زنان است (2/9 درصد) که احتمالاً دلیل آن مصرف بیشتر الکل در مردها است اما ممکن است عوامل ژنتیک هم در این نقش داشته باشند (کاپلان و سادوک، ترجمه رحیمی و رضاعی، 1382).
2-6-2 سبب شناسی
از نگاه سطحی سوء مصرف و وابستگی به مواد در مصرف ماده‌ای خاص با الگوی سوءمصرف حاصل می‌شود. اما با اینگونه ساده‌انگاری نمی‌توان این سوال را پاسخ داد که چرا فقط عده‌ای خاص مبتلا به سوء مصرف و وابستگی هستند و عده‌ای دیگر دچار نمی‌شوند؟ مانند همه اختلالات روانی، نظریات سبب شناسی اولیه از مدل‌های سایکو دینامیک مایه گرفته‌اند؛ مدل‌های بعدی از توضیحات رفتاری، ژنتیک یا عصبی شیمیایی استفاده کردند. در جدیدترین مدل سبب‌شناسی برای سوء مصرف مواد از همه این نظریه‌ها کمک گرفته شده است. (کاپلان و سادوک، ترجمه رحیمی و رضاعی، 1382).
3-6-2 عامل سایکو دینامیک
طبق نظریات سایکو دینامیک در مورد سوء مصرف مواد، بازتاب نظریه‌های مختلفی که هر کدام دوره‌ای در طول 100 سال گذشته داشته است. بر طبق نظریات کلاسیک سوء مصرف مواد معادل خود ارضایی بوده و مکانیسمی دفاعی در مقابل تکانه‌های همجنس‌گرایانه یا تظاهری از پسرفت دهانی است. فرمول‌بندی‌های سایکو دینامیک جدید مصرف مواد را به افسردگی ربط می‌دهند و یا مصرف مواد را بازتاب اعمال مختلف ایگو معرفی می‌کنند.
رویکردهای سایکو دینامیک در مورد سوء مصرف مواد ارزش و مقبولیت بیشتری دارند تا در ارتباط با درمان بیماران الکلی، برخلاف بیماران الکلی، در افرادی که سوء مصرف مواد می‌پردازند احتمال اینکه دوران کودکی بی‌ثبات داشته باشند، اقدام به خوددرمانی با مواد کنند و از روان درمانی بهره‌مند شوند بیشتر است. پژوهش‌های زیادی اختلالات شخصیت را، پیدایش وابستگی به مواد ربط داده‌اند.
سایر نظریات روانی- اجتماعی از روابط فرد با خانواده و جامعه بطور کلی مایه گرفته‌اند. دلایل زیادی در مورد نقش عوامل اجتماعی- اخلاقی در پیدایش الگوهای سوء مصرف مواد و وابستگی به مواد وجود دارد. با وجود این حتی تحت این فشارهای اجتماعی نیز همه کودکان دچار سوء مصرف مواد یا وابستگی نمی‌شوند که این امر نشان‌دهنده دخالت سایر عوامل سببی است (کاپلان و سادوک، ترجمه رحیمی و رضاعی 1382).
4-6-2 نظریات رفتاری
برخی مدل‌های رفتاری درباره سوء مصرف مواد بیشتر بر رفتار مواد جویی تأکید کرده‌اند تا نشانه‌های وابستگی جسمی. برای اینکه مدل رفتاری همه مواد را در بر بگیرد، نباید متکی به وجود نشانه‌های ترک یا تحمل باشد؛ زیرا بسیاری از مواد مورد سوءمصرف یا بروز وابستگی فیزیولوژیک همراه نیستند. برخی از پژوهشگران چنین فرض می‌کنند که 4 اصل رفتاری عمده در ایجاد رفتار مواد جویی موثرند. اصول اول و دوم، کیفیت‌های تقویت مثبت و اثرات نامطلوب برخی از مواد است. اکثر مواد مورد سوء مصرف در نخستین مصرف با تجربه مثبتی همراهند و به این ترتیب ماده به عنوان یک تقویت‌کننده برای رفتار موادجویی عمل می‌کند. بسیاری از مواد نیز با اثرات نامطلوبی همراه هستند که رفتار موادجویی را کاهش می‌دهد (همان منبع).
5-6-2 وراثت چیست؟
اگر چه مطالعات نشان می‌دهد که علم وراثت در مصرف الکل و سایر مواد مخدر دخالت دارند اما یک سری کمبودها در داده‌هایی هم وجود دارد شامل این مساله که دقیقاً وراثت چیست؟ آیا افراد دارای یک پیشینه خانوادگی از مواد مخدر هستند و آیا حساسیت در برابر فراورده‌های مخدر افزایش می‌یابد یا خیر. اگر حساسیت وجود دارد مکانیسم بیولوژیکی که آن را تشکیل می‌دهد چیست؟ برای درک این موضوع که واقعاً وراثت چیست مطالعات فراوانی بر روی نمونه‌هایی از حیوانات صورت گرفت که به این حیوانات مواد مخدر داده می‌شد. علاوه بر آن یک سری مطالعات خانوادگی هم صورت گرفت که در میان این مطالعات، مطالعات فرزندخوانده‌ها و دوقلوها بیشترین اطلاعات موجود درباره الکلی‌ها را به ما دادند.
در ابتدا ویژگی‌های ارثی که نشانه خطراتی برای الکلی‌هاست شناخته شد ویژگی‌ها و خصوصیت‌های زیستی که دارای ویژگی‌های یکسان و شرایط معینی هستند یک نشانه خطر است. بنابراین اگر عوامل یکسانی در تمایل افراد به مصرف مواد مخدر چه زن و چه مرد، وجود داشته باشد، این افراد در معرض خطر افزایش یک سوء مصرف مواد دارویی قرار می‌گیرند.
امروزه ویژگی‌های بیولوژیکی به طور کامل شناخته نشده است. شناسایی علائم خطر و اصول قابل اعتماد و قانونی می‌تواند اطلاعات مهمی را در مورد مکانیسم‌های ذاتی نهفته مصرف مواد مخدر و سوء مصرف مواد ثابت کند که می‌تواند کمک گرانی‌هایی برای تشخیص‌های پزشکی و درمانی باشد.
دوم اختلالات و تفاوت‌های ارثی بیوشیمیایی و روانی در این مورد فرآیندهای کالبدشناسی که با واکنش‌های دارویی ارتباط دارد باید تشخیص و مورد مطالعه قرار گیرد؛ برای فهمیدن این امر نمونه‌های میدانی جونده مانند موش، سنجاب که دارای تولید مثل سریع هستند انتخاب شد و تمایل به مصرف مواد مخدر و عدم تمایل به آن با آزمایش روی این حیوانات با توجه به فراوانی سنی که از خود تولید می‌کنند مشخص شده یا اختلالات و تفاوت‌ها در روش‌های یکسان و همانند در واکنش‌های روانی در رفتارهایشان به داروهای مخدر، بنابراین چنین تفاوت‌ها و ویژگی‌های ارثی مربوط به مصرف دارد را در این حیوانات می‌توان مورد مطالعه قرار داد مطالعه بر روی این حیوانات نشان می‌دهد که آیا این مکانیسم‌ها، زیست‌شناختی هستند که این ام

مطلب مرتبط :   منابع مقاله با موضوع حمایت اجتماعی-فروش و دانلود فایل