رفتارهای پرخطرکدامند؟

رفتارهای جنسی پرخطر عبارتند از 1- داشتن شرکای جنسی متعدد 2- تماس های جنسی نامعمول 3- متوسل شدن به خشونت درزمان تماس جنسی 4- مصرف الکل، مواد مخدر و یا روانگردان قبل از برقراری تماس جنسی 5- تماس جنسی محافظت نشده(عدم استفاده ازکاندوم).

تعارف مربوط به نوع رابطه جنسی

شریک جنسی اولیه

شریک جنسی ثابت که با تواتر مشخص با ارتباط جنسی برقرارمی شود. یکی ازنمونه های بارزآن روابط زناشویی است.

 شریک جنسی ثانویه

شریک جنسی غیرثابت  و متغیرکه با او ارتباط جنسی برقرار می شود این ارتباط جنسی  می تواند یا بدون انگیزه اقتصادی باشد(اسماعیل مطلق، اسلامی، احمدیان، رحیمی، پرنیان و همکاران، 1391).

 تماس جنسی ناسالم

اچ آی وی از طریق مایع منی  و همچنین مایعی قبل از منی خارج می شود و ترشحات دستگاه تناسلی زنان و خون افراد مبتلا به آن منتقل می شود و افرادی که با این ترشحات چه از طریق ارتباط با همجنس و چه   از طریق ارتباط معمول جنسی تماس پیداکنند دچارعفونت اچ ای وی می شوند. وجود بیماری مقاربتی مثل سوزاک، سفلیس  و همچنین زخم های دستگاه تناسلی خطرآلودگی را چند برابرخواهدکرد. بدیهی است اگرچه هیچ یک  از دو طرف رابطه جنسی به عفونت اچ ای وی مبتلا نباشد به این بیمار، مبتلا نخواهد شد. بعضی ازگزارش ها حاکی ازآن است که از طریق روابط جنسی دهانی نیز ممکن است فرد دچارعفونت با اچ ای وی گرددکه احتمالا در اثر زخم و خونریزی از لثه می باشد.گفتنی است که احتمال انتقال اچ ای وی از مردان مبتلا به زنان در طول رابطه جنسی به مراتب بیش از انتقال این عفونت از زنان به مردان می باشد چون مایع منی آلوده ممکن است برای چند روز در واژن زن باقی بماند. سلولهای ناحیه دهانه رحم نیز دارای استعداد زیادی برای سرایت اچ ای وی به بدن هستند.

بیش از75% موارد اچ ای وی از طریق داشتن روابط جنسی معمول با فرد مبتلا بوده است. این روند در جهان به سرعت روبه  رشد می باشد  و بسیاری از زنان در امریکا ازطریق داشتن روابط جنسی با مردان مبتلا به عفونت اچ ای وی دچار این بیماری می شوند، هرچندکه این مردان معتاد به مواد مخدر تزریقی نباشند. طبق گزارش های مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت  در ایران تا قبل از سال 90 اکثر موارد ابتلا به این بیماری ازطریق اعتیاد تزریقی و استفاده  از سرنگ  مشترک صورت گرفته است  و انتقال جنسی در ابتلا  به بیماری سهم کمتری را دارا بوده است الگوی رفتار جنسی به خصوص در جوانان کشورمان نشان می دهد موج بعدی بیماری ایدز در افراد عادی جامعه(غیر معتادان تزریقی) و از طریق انتقال جنسی خواهد بود و افراد بیشتری از جامعه به آن  مبتلا خواهندشد.

ارتباط جنسی مقعدی  و همجنس بازی  از روش هایی است که موجب سرایت اچ ای وی می گردد، به خصوص شخصی که مفعول واقع شده است، در معرض بیشتری قرار می گیرد. زنان به علت شکل اندام جنسی و اینکه پوشش گسترده تری  در تماس  با مایعات آلوده جنسی دارند خطر بیشتری برای دریافت ویروس و بیمارشده دارند. نزدیک جنسی  در زمان عادت ماهانه زنان خطر انتقال عفونت را افزایش می دهد.

کسانی که با سایر عفونت های جنسی مثل سفلیس وسوزاک مبتلا هستند هم خطر بیمار شدن و هم خطر بیمارکردن دیگران را بیشتر را دارند(اصفهانی، رضازاده، سیگاری، فرهودی، شیبانی و همکاران،1390).

 رفتارهای جنسی پر خطر

رفتارهای جنسی به دلیل خطرات بالقوه جسمی( مانند بیماری های مقاربتی)  و خطرات هیجانی – اجتماعی که در بر دارند، یکی دیگر از رفتارهای پر خطر معتادان محسوب می شوند. معتادان ممکن است برای مشکلات هیجانی و اجتماعی فعالیت جنسی آمادگی نداشته باشند و بسیاری از فعالیت هایی جنسی معتادان ممکن است ایمن نباشند. در ایالات متحده آمریکا 47%  از معتادان در سنین پائین نوجوانی رابطه جنسی را تجربه کرده اند (برگ و راس[1]،2011)

مطلب مرتبط :   طرز لباس پوشیدن افراد لاغر؛ ۶ ترفندی که شما رو خوش هیکل نشون می ده 

در این میان معتادان که درگیر رابطه جنسی شده اند، تنها 63% در طی آخرین رابطه جنسی شان از کاندوم استفاده کرده اند و 17%  از روش های دیگری جهت کنترل بارداری استفاده نموده اند. رفتارجنسی محافظت نشده  به  دلیل احتمال گسترش بیماری های مقاربتی  و   بارداری ناخواسته، خطرات را تشدید می کند. تقریباً نیمی از 19 میلیون بیمار جدیدی که در طی یکسال گذشته مبتلا به بیماری مقاربتی تشخیص داده شده اند، معتادان بین سنین 18-22  سال بوده اند و 13% تشخیص های جدید، ایدز معتادان سنین 13تا24 سال را تشکیل می دهند. بارداری معتادان هم یک اثر احتمالی رفتارهای پر خطر  و هم به خودی خود یک عامل خطر می باشد .

میزان بارداری نوجوانان در آمریکا در طی چند سال اخیر کاهش یافته است. امروزه میزان بارداری نوجوانان تقریبا 75% برای دختران بین سنین 15-19 سال می باشد که نسبت به سال 1990 ، 36% پائین تر می باشد. با وجود این، این نسبت در همه کشورهای توسعه یافته دیگر(مانند کانادا ، ژاپن و آلمان) در پایین ترین میزان خود قرار دارد(برگ و راس[2]،2011).

علت رشد شاید این باشدکه هنوز جهان وکشورهای در حال توسعه به این نتیجه نرسیده اندکه باید انرژی بی پایان  و جاه طلبی جوانان را درک نمایند. و به خلق فرصتهای واقعی برای جوانان بپردازد (امینی پور و فروغ عامری، 1386). برطبق آمارهای مرکز کنترل پیشگیری بیماریها شیوع رفتارهایی که سلامتی  را به خطر می اندازند در جامعه جوانان و سالمندان  رو تزاید است. مصرف سیگار، مصرف تنباکو، غذاهای پر چرب و مصرف کم فیبر، عدم فعالیت فیزیکی، مصرف الکل، رفتارهای پرخطرجنسی، سوءمصرف مواد و …رفتار پرخطر محسوب می شوند. مصرف الکل در بین جوانان از جمله رفتار پرخطری است که علاوه بر ایجاد درد سر برای فاعل آن، هزینه های بسیارزیادی را نیز بر جامعه تحمیل کرده و موجب مرگ میلیونها جوان و تحمیل میلیاردها دلار هزینه بر جوامع انسانی  می شود. درکشورهای اروپایی و آمریکایی نوشیدن الکل به طور هفتگی در پسران 15 ساله بیشتر از دختران است(بلوک و روم[3]، 2004). متأسفانه در جامعه ایران مصرف الکل با وجود حرام بودن در شرع و محکومیت در فرهنگ، در حالی با رشد مواجهه است که متخصصین مغز و اعصاب هم نسبت به اثرات سوءالکل برسیستم عصبی و محیطی هشدار جدی داده اند. مطالعات مختلف درباره الگوی سیگارکشیدن در بین جوانان امریکایی و اروپایی نشان می دهد که11تا57 درصد پسران 15 ساله و 12 تا 67 درصد دختران 15 ساله در طول هفته سیگار می کشند. در ایران حدود 13% دانش آموزان پایه های سوم راهنمایی تا سوم دبیرستان کشور در معرض خطر مواد مخدر قرار دارند و براساسی پژوهشی که روی دانش آموزان این پایه ها درسراسرکشور توسط دفتر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی وزارت آموزش و پرورش انجام شده، 5% دانش آموزان این پایه ها حداقل یک بار مواد مخدر مصرف کرده اند. 3/13% آنها در معرض خطر مصرف مواد مخدر و 35% تجربه حداقل یک بار سیگارکشیدن را دارند و 71/8% آنها در معرض خطر و یا آستانه کشیدن سیگارهستند(کریمی، نیکنامی و حیدری نیا، 1383).

12% دانش آموزان حداقل یکبار الکل نوشیده اند و 8/15% آنها نیز در آستانه ارتکاب این رفتار پرخطرهستند.گرایش روز افزون نوجوانان و جوانان ایرانی به دخانیات و کاهش سن مصرف سیگار در کنار آن، میزان استفاده از دخانیات و سیگار ر ا درکشور بالا برده است، به طوری که بر اساس برآورد ستاد  مبارزه با موادمخدر، در حال حاضر 40 تا 45 هزاردانش آموز در معرض خطراعتیاد به موادمخدر و رفتارهای پرخطرجنسی  و 600 هزار نفر در معرض خطراستعمال سیگارقراردارند. اعتیاد و رفتارهای پرخطرجنسی از مهمترین رفتارهای مخاطره آمیزهستندکه فرد و جامعه را در معرض ابتلا به بیماریهای عفونی خطرناکی مانند ایدز و هپاتیت های ویروسی قراردارند(نانسی وپتری[4]،2000).

مطلب مرتبط :   اینترنت و تاثیرات آن در نظام آموزشی

گزارش رفتارهای پرخطرجنسی درکشورهای امریکایی و اروپایی الگوهای جنسی متفاوتی را نشان داده است، به طوری که فعالیتهای جنسی در70% دختران و 80% پسران بااستفاده ازکاندوم بوده است. بطورمیانگین 85% دختران  و86% پسران گزارش نمودندکه بیش از یک بار از فرمهای کنتراسپتیوها درطی فعالیت جنسی گذشته استفاده نموده اند(محمدی،1390). همچنین درصد بالایی ازمعتادان گزارش نمودند فعالیت جنسی بالایی داشته اند(بلوک و روم، 2004). ایدز یک بحران اجتماعی و روانی است ناشی از رفتارهای پرخطر است که نه تنهابزرگسالان بلکه کودکان و نوجوانان را نیز تحت تأثیرقرارمی دهد. بطوری که می توان گفت درحال حاضر بیماری حاضر بیماری ایدز مشکل گروه جوانان است که 85% این بیماران درکشورهای درحال توسعه زندگی می کنند.50% موارد جدیدآلودگی به  ویروس ایدز  به  سنین 24-10 سال اختصاص دارد و در هر دقیقه 5 جوان به این ویروس آلوده می شوند، بیماری ایدز چنان گسترش یافته است که در حال حاضر چهارمین قاتل و اولین عامل معلولیت زای جهان است. براساس آمارهای جهانی حدود80 % عفونتهای  ویروسی  ایدز از راه تماس جنسی و 12% از طریق اعتیاد تزریقی و استفاده  از سرنگهای آلوده و مشترک و 4% از طریق انتقال فرآوردهای خونی آلوده منتقل می شود(چارلز[5]،2000). این درحالی است که متخصصین وکارشناسان معتقدندکه الگوی مبتلا  به  ویروس ایدز در کشور ما متفاوت است  و  برآورد  می شود که 31%  از موارد ابتلاء در ایران از طریق اعتیاد تزریقی، 25% انتقال خون، 11%  به صورت متفرقه انتقال می یابد. به این ترتیب افراد معتاد بویژه معتادان تزریقی به طور فاحشی از افراد عادی جامعه در معرض خطرآلودگی با ویروس ایدز هپاتیت قراردارند(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389).

پیشگیری از عفونتهای فوق که ناشی از رفتارهای پرخطر می باشد با افزایش شناخت  و تغییر رفتار افراد در زمینه رفتارهای جنسی  و تزریق داروها  و اقدامات درمانی مؤثر امکان پذیراست. بر همین اساس امروزه بیشترکوشش می شود در انتخاب روش صحیح مسائل جنسی و تزریق داروها اعمال نظرشود. با نگرش به افزایش رفتارهای پرخطر معتادان و جوانان احساس می شودکه همه معتادان و نوجوانان بایستی فرصتی جهت یادگیری مراقبت ازخود در مقابل این بیماری داشته باشند. در همین راستا بعضی ازکشورها کمیته های ارتقای بهداشت با اهداف مدون درکلینیکها تشکیل داده و پژوهشهای مداخله ای به منظور تأثیرآموزش درکلینیکها انجام گرفته است. نتایج بیان کننده آن است که  می طلبد در بررسی رفتارهای پرخطر، رویکرد زیستی، روانی و اجتماعی درنظرگرفته شود. براساس این الگو در هر حیطه عوامل مستعدکننده  و تداوم بخش بروز رفتارهای پرخطر شناسایی و به آن عوامل توجه می شود، درحیطه زیستی، برنقش عوامل ژنتیک و تغییرات هورمونی دوران بلوغ می توان اشاره کرد. درحیطه روانشناختی ادراک خطرپایین، کانون کنترل بیرونی، خودنظم دهی ضعیف، نوجویی و عاطفه منفی بالاتوجه شده است(رقیبی و پورقاز، 1384).

1 _  Berg&Ross

1 _  Berg & Ross

2 _  Bullock & Room

1 _  Nancy & Petry

2 _  Charles