تعریف آموزش مجازی:

از نظر گریسون و آندرسون (2003)، آموزش مجازی به آن نوع آموزش اطلاق می گردد که در محیط شبکه و اینترنت و در ساختی رسمی به وقوع می پیوندد و مجموعه ای از تکنولوژی های چند رسانه ای در ایجاد آن به کار می روند.

آموزش مجازی به مجموعه وسیعی از نرم افزارهای کاربردی و روش های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می شود که شامل آموزش بر پایه رایانه ، وب و اینترنت ، و همچنین کلاس ها و دانشگاه های مجازی و غیره می باشد. ( تکنو سافت ، 1383 )

آموزش مجازی عبارت است از ارائه محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الکترونیکی به دانشجویان علاقه مند ، که این دانشجویان می توانند در هر نقطه جهان از این آموزش ها بهره مند گردند.(مختاری،1383).

آموزش مجازی استفاده از اینترنت برای یادگیری است که با ارتباط اینترنتی و مرورگر وب در هر زمان و مکان می تواند به این مقصود دست یابد.در این نوع آموزش نیازی یه حضور دانشجویان در کلاس های برنامه ریزی شده نیست. (تقی زاده ،1387)

آموزش مجازی به آن نوع آموزش گفته می شود که در محیط شبکه به وقوع می پیوندد که در آن مجموعه ای از تکنولوژی های چند رسانه ای ، فراسانه ای و ارتباطات از راه دور به خدمت گرفته می شود.(زارعی،1384)

الـیوت میسی [1](2007)می گوید : آموزش مجازی ، فـناوری شبکه را برای طـراحی ، انـتخاب ، اداره کردن و بـسط دادن آموزش به کار مـی برد .

از مجموع تعاریف ذکر شده درباره آموزش مجازی می توان به این تعریف جامع دست یافت: آموزش مجازی به مجموعه وسیعی از نرم افزارهای کاربردی و شیوه های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده ، شبکه ، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی ) گفته می شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هـر زمینه ، در هر زمان و مکان به صـورت مـادام العمر، فراهم می سازد.

در واقع منظور از آموزش مجازی،بهره گیری از سیستم های مجازی است که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان تر،صورت می گیرد. آموزش مجازی امکان فراگیری مستقل از زمان و مکان را برای افراد،فراهم می آورد.(معینیان و بنی سی،1385)

آموزش مجازی کاربرد های مختلفی دارد از جمله اجرای دوره های آموزشی منجر به مدرک،آموزش های مداوم برای کارکنان پزشکی،آموزش بیماران،آموزش های عمومی برای ارتقای سطح سلامت جامعه،آموزش های مکمل و شبیه سازی جهت آموزش های عملی.(درگاهی و همکاران،1388)

مطلب مرتبط :   مشخصات مدارس بسیار اثربخش چیست؟

در طی چند سال اخیر پیشرفت های قابل توجهی در فناوری رایانه بوجود آمده است.با افزایش استفاده از فناوری های جدید ارتباطی،واژه ای جدید به نام یادگیری مجازی یا الکترونیکی متولد شد.یادگیری ای که از طریق رسانه های الکترونیکی صورت پذیرد ،یادگیری مجازی نام دارد.(میلتون و ویلار[2]،2006)

کان[3](1997)، یادگیری مجازی را به منزله رویکردی نوآورانه تلقی می کند که از امکانات وب برای ارائه دادن آموزش به مخاطب از راه دور استفاده می کند.با این حال یادگیری مجازی چیزی بیش از ارائه محتوای آموزشی است و یادگیری و فرایند یادگیری نقطه تمرکز یادگیری مجازی است.

در واقع یادگیری مجازی استفاده از فناوری های اطلاعات  و رایانه برای خلق تجارب یادگیری است.(هورتون [4]،2006،ص 1)

آندرسون و الومی نیز در تعریف یادگیری مجازی می گویند یادگیرنده به منظور کسب دانش و ساخت معانی فردی،رشد تجارب یادگیری،و دستیابی به محتوای یادگیری،برقرار کردن تعامل با محتوا،مربی و یادگیرندگان دیگر و برای کسب حمایت و پشتیبانی فرایند یادگیری، از اینترنت بهره می گیرند.(ص 31)

در واقع می توان اهم خصوصیات یادگیری مجازی را در موارد زیر خلاصه کرد:

  • دانش آموز محور بوده و نقش معلم به عنوان راهنما و تسهیل کننده است .
  • دوره های آموزشی به صورت تعاملی ( کاربرد تعامل درامر یاددهی و یادگیری ) هستند .
  • برای تمامی گروه های سنی ودرهمه جا و همه وقت با شعار 7/24 فعالیت دارد .
  • یادگیری ،مشارکتی است ، یادگیرندگان، معلمان و متخصصان را گرد هم می آورد .
  • یادگیری ،سریع ، زنده و پویا و در عین حال کم هزینه است .
  • یادگیری ،فردی ، یعنی بر اساس علایق و توانایی های فرد است و نیز جامع است، یعنی امکان استفاده از همه منابع و ابزار های آموزشی و یادگیری مثل کلاس های مجازی ، شبیه سازی را دارد و فرصت های آموزشی برابر را در اختیار همگان قرار می دهد.
  • کلیه فعالیت ها از جمله مدیریت ، ثبت نام ، دریافت شهریه و نظارت، بر روی شبکه اینترنت انجام می شود . به علاوه کلیه خدمات آموزش مثل ثبت نام ، آموزش و اعطای گواهینامه از همین طریق قابل انجام است .
  • دروس ، توسط استادانی که در محل های مختلف قرار دارند ، تهیه می شوند .(عبادی،1383)

بطور کلی ،مراحل قرایند آموزش مجازی شامل برنامه ریزی، طراحی، تولید، ارزشیابی ،توزیع ، ارائه و پشتیبانی ، آموزش و نیز بازاریابی می باشد(شعبانی نیا،1387)

مطلب مرتبط :   آسیب شناسی طلاق بر زن و مرد

ضرورت و اهمیت آموزش مجازی:

همانطور که ما در هزاره جدید به سوی جامعه اطلاعاتی حرکت می کنیم آموزش مجازی نقش بسیار مهمی را بر عهده داشته و همچنان انعطاف پذیری و تنوع خود را نشان خواهد داد.(حسینی،1384)

نیازهای روز افزون مردم به آموزش ، عدم دسترسی آنها به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی ، کمبود آموزشگران مجرب، و هزینه های زیادی که صرف آموزش می شود، متخصصان را بر آن داشت که با کمک فناوری های اطلاعات ، روش های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند که هم اقتصادی و با کیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن ، به طور همزمان جمعیت کثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد . امروزه مـفهوم سـواد ، دیگر « توان خواندن و نوشتن » نیست.

به قول «آلوین تافلر » در قرن بیست و یکم ، بیسوادان آن هایی نیستند که نمی توانند بخوانند یا بنویسند ، بلکه کسانی هستند که نمی توانند یاد بگیرند و بازآموزی کنند . ( یزدیان ، 1382 )

« گری بکر » برنده جایزه نوبل ( دولایی ، 1382 ) می گوید که سرمایه انسانی 70 درصد سرمایه مملکت است . او ثابت کرد که سرمایه گذاری روی مردم کشور ، بسیار پرسود است . مبنای اقتصاد مملکت در دانش ، مهارت ها و قابلیت های بالقوه مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد .کشور ایران از نظر جمعیتی ، جوان ترین کشور جهان محسوب می شود که 70 درصد جمعیت آن زیر 30 سال سن دارند . از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش کنونی ، تمام داوطلبان ، امکان ورود به دانشگاه را پیدا نمی کنند (سعادت ، 1382) .

این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات که در آن ، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می کند ، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته که تنها با بهره گیری از آموزش مجازی می توان بر آن فائق آمد .(صاحب زاده،1386)

ازجمله عوامل دیگری که بر ضرورت استفاده از آموزش مجازی تاکید دارد عبارتند از: افزایش جمعیت متقاضی آموزش در سطح بالا،افزایش تقاضا برای یادگیری مادام العمر،توجه به مسئله کیفیت در آموزش،انفجار دانش و بالا بودن هزینه آموزش.((شعبانی نیا،1387)

[1] Elliott

[2]Milton &Villar

[3] khan

[4] Horton