مفهوم شناسی تشویق

تشویق در لغت

الف: عربی

تشویق اصالتآ از الفاظ عرب است. تشویق در لسان عرب از ماده “ش و ق ” است که به باب تفعیل رفته است. تفعیل برای متعدی کردن فعل به کار می رود. “الشوق ” به معنای تمایل قلبی و شیفتگی است و وقتی به باب تفعیل رود: “شوق یشوق تشویق علاقه مند ساختن را معنا می دهد.در ترجمه المنجد آمده است: “الشوق: تمایل قلبی، شیفتگی، اشتیاق(رحیمی اردستانی،1377 ،صص 567 و 1107).

ب: فارسی

در فرهنگ لغات فارسی تشویق به معنای شوق افکندن آمده است. حسن انوری(1381) در فرهنگ بزرگ سخن می نویسد:” تشویق: انجام دادن عملی یا گفتن حرفی که باعث شوق، دلگرمی، رغبت بیشتر در کسی برای انجام کاری شود .”(ص،1753).

در کتاب گنجینه لغات تشویق به معنای ” به شوق افکندن، راغب ساختن، دلگرم ساختن” آمده است(آژنگ ،1381،صص 306،328).

 

 

پ: انگلیسی

تشویق[1]به معنای امید دادن و کمک به انجام کاری برای راحت کردن آن است(امریکن ورد پاور[2]).همچنین در فرهنگ لغات لانگ من این واژه به معنای کار کسی را تایید کردن، احساس امید و اطمینان در کسی به وجود آوردن آمده است(لانگ من دیکشنری[3]).

واژه دیگری در این خصوص به کار می رود که عبارت است از reinforcementبه معنای تقویت. با ظهور مکتب رفتار گرایی استعمال لغت reinforcement ازencouragement در تعلیم و تربیت فزونی یافت. تقویت عبارت است از: افزایش قدرت یک پاسخ که باعث ایجاد تغییر در محیط شود. در دائره المعارف فلسفه آمده است: “در سال 1990 ایوان پاولف روان شناس روسی اولین بار کلمه تقویت را استفاده کرد. البته او معادل تقریبی روسی آن را به کار برد که به معنای پاسخ فرا گرفته شده ضعیف است”(فاطمی،1388).

مطلب مرتبط :   اختلاف وابسته به کوکائین و راه های درمانی آن

اهمیت تشویق در یادگیری

اگر فردی از انجام دادن کاری، لذت و شادی و موفقیت احساس نکند از روی دل و جان به آن کار نخواهد پرداخت. جان دیویی می گوید: “کوشش زاییده رغبت و تمایل است”(سهرابی،1370).

علمای تعلیم و تربیت از تجارب و مطالعات خود چنین نتیجه گرفته اند: آن قدر که تشویق، فرد را به فعالیت و کوشش وامی دارد، کیفر و مجازات، او را به اجتناب از عمل در خور مجازات وادار نمی کند.

به ویژه که، مطالعات نشان داده اند، “تشویق از تنبیه موثر تر است…تنبیه اغلب نتیجه معکوس داشته و در یادگیری دانش آموزان خلل ایجاد می کند” (مقدم،1358،ص189).

اشکال‌گوناگون تشویق، از نظر اندیشمندان مسلمان

از نکات مهمی که لازم است به آن توجه داشته و مربیان را به اهمیت آن گوشزد نمود، رعایت مراحل مختلف رشد به هنگام تشویق و ترغیب است. چه در هر مرحله از رشد، آدمی دارای علائق و انگیزه های مختلفی است که بر اساس آن رغبت و تمایل به انجام عملی پیدا می کند، و به هنگام تشویق و ترغیب وی باید در نظر گرفت که چه چیز موجبات رغبت او را فراهم می آورد. مبتنی بر این ملاحظه، غزالی به تفاوتهای قابل توجه در انواع تشویق و ترغیب اشاره می کند: “اگر کودک را گویند به دبیرستان شو تا به درجه ریاست رسی، وی خود لذت ریاست نداند که چه باشد، لکن باید گفت، به دبیرستان شو تا شبانگاه، چوگان و گوی به تو دهم، تا بازی کنی، تا کودک به حرص آن به دبیرستان شود و چون بزرگتر شود وی را ترغیب کند به جامه نیکو و زینت، تا دست از بازی بردارد. چون بزرگتر شود، وی را به خواجگی و ریاست وعده دهد و گوید جامه دیبا کار زنان باشد. و چون بزرگتر شود گوید: ” خواجگی و ریاست دنیا اصلی ندارد که همه به مرگ تباه شود، آنگاه وی را به پادشاهی جاوید وعده دهد”(عطاران،1368،ص59).

مطلب مرتبط :   خلاقیت چیست؟

[1]encouragement

[2]American wordpower dictionary

[3]Langman dictionary