دانلود پایان نامه

می باشد پیوندی که در آن احساس یگانگی و وابستگی به سرزمین مادری ورای مرزهای سیاسی و برنامه ریزی موجود خواهد بود . توجه به اینکه عوامل طبیعی وتاریخی بنیادهای شکل گیری مناطق را درایران تشکیل داده اند سبب می شود تا در توسعه ای بوم محور مولفه های دیگری رامدنظر قرار دهیم.بنابراین چنانچه آغاز توسعه را فرایندی مردمی – محلی بینگاریم تعیین واحدها یا پهنه های گفته شده مبنای متفاوتی برای یکپارچگی خواهد داشت که هدف عمده آن توسعه اجتماعات محلی در همیاری منطقه ایست.به این معنا که توسعه ای مبتنی بر ظرفیت سازی ویکپارچگی این اجتماعات مدنظر قرارخواهدگرفت .
اکنون همه باور داریم که در بسترهای ناپایدار موجود ، هرگونه تقسیمات منطقه ای مبتنی بر هر آرمان و در پی هرگونه توسعه، بدون توجه به ظرفیت سازی ویکپارچگی اجتماعات محلی و بی اعتنا به بحث توسعه با الویت پایداری هرگز نخواهد توانست پاسخگوی یک منطقه بندی مطلوب وپایدار باشد .
در چارچوب این نظریه جدید نگرشی ارائه می شود که مبتنی بر آن می توان سازمان دهی فضای سرزمین را بر مبنای متفاوتی نسبت به آنچه تا کنون بنا به رویکردهای رایج دنبال می شده است استوار ساخت. رویکردی که هدف اصلی از طرح آن تغییرتفکری است که منجر به ارائه منطقه بندی های کنونی شده است .
2-5. چارچوب نظری پژوهش
بنا بر آنچه در مباحث نظری پژوهش حاضر عنوان شده است واژه منطقه همواره در مفاهیمی کاملا متفاوت به کار گرفته می شود و بنابر این تعاریف متفاوت، مناطق گوناگونی نیز تعیین شده که مبنای عمل سیاستمداران آنچنان که مناطق رسمی-اداری اقتضا می کنند و ملاک عمل برنامه ریزان آنچنان که مناطق برنامه ریزی تعریف می شوند قرار می گیرند. از سویی در تقسیمات سرزمینی همیشه تقسیم سرزمین به مناطق همگن وعملکردی مورد توجه قرار گرفته وبا استفاده از یک یا چند مورد از روشهای منطقه بندی گفته شده صورت می پذیرد .
اما برمبنای آنچه در طرح مسئله اصلی این پژوهش عنوان شده است و در راستای پاسخ به اصلی ترین سوالات مطرح شده، تئوری زیست منطقه گرایی به عنوان مبنای نظری این مطالعه و راهنمای ما به سوی تعیین زیست منطقه خواهد بود .زیست منطقه مورد نظر در چارچوب نظریه زیست منطقه گرایی وبا توجه به مجموع داده های در دسترس تعیین خواهد شد. از بعد تئوریک و عملی معیارهای در نظر گرفته شده با توجه به تاکید این نظریه بر مفاهیم طبیعت، تاریخ منطقه،فرهنگ و اقتصاد ( به معنای رابطه اجتماع با محیط طبیعی) ملاک تعیین مناطق مورد نظر خواهند بود. نظریه توسعه پایدار نیز به عنوان بستر اولیه ای که زیست منطقه گرایی برخاسته از اشارات آن برای پایداری است یکی از مهمترین نظریاتی است که بنیان نظری مطالعه حاضر را تشکیل می دهد .
در این میان از مجموع نظریات زیست منطقه گرایانی چون داگ ابرلی که تاکیدبر عملیاتی بودن زیست منطقه گرایی داشت، پیتر برگ که نقش عوامل طبیعی را در تعیین سرنوشت اجتماعات زیستی تعیین کننده می دانست و مک گینس به عنوان یکی از صاحبنظران اخیر زیست منطقه گرایی که با نفی خطوط تحمیلی دولت ملت ها درصدد برقراری ارتباط دوباره بین انسانها و محیط طبیعی پیرامونشان بود بهره خواهیم برد.
با قبول اهمیت تمام مناطقی که تا کنون از آنها نام برده شد آنچه به نظر می رسد در تمام این تعاریف نادیده گرفته شده عامل تاکیدی ما برای تعریف دیگری از واژه منطقه می باشد. منطقه پیش از آنکه برمبنای شاخص هایی همگن باشد یا براساس ملاک هایی کارکردی، مکانی است برای زندگی که نه تنها جوامع انسانی که سایر انواعی را که ما زمین را با آنان سهیم هستیم شامل می شود. سایر انواعی که در خطوط ترسیمی مناطق قرادادی وعملکردی هرگز دیده نخواهند شد .
واضح به نظر می رسد که تعیین زیست منطقه در قالب تاکید بر معیارهای موردنظر در تئوری زیست منطقه گرایی هرگز به معنای نفی دیگر مناطق مانند مناطق همگن ،عملکردی، برنامه ریزی، کانونی وغیره نخواهد بود زیرا هرکدام از این مناطق در پاسخ به حل مشکلی مطرح شده ودر بسیاری مواقع راهگشای برنامه ریزان وسیاستمداران در اجرای برنامه ها بوده اند. در پی آن هستیم تا با حفظ نکات مثبت مناطق تعریف شده قبلی به تعریفی نو از منطقه دست پیدا کنیم که ضمن تاکید بر معیارهای عملکردی تغییر معنای منطقه به یک واحد زیستی را نیز همراه داشته باشد.
تجلی فضایی تئوری زیست منطقه گرایی زیست منطقه ایست که در آن ارتباط جوامع انسانی با محیط پیرامون دور از تقسیمات غیرارگانیک وخطوط ترسیم شده قراردادی بر چشم انداز سرزمین که حقیقت طبیعت زمین را غیرقابل مشاهده ساخته است تعریفی دوباره خواهد یافت در این ارتباط زیست منطقه در پی تعریف دوباره ای از مناطق برای پاسخ به مسئله ناپایداری کنونی در جوامع خواهد بود ناپایداری که آغاز آن با تغییر در رابطه انسان با طبیعت حامی حیات همراه شد. در این ارتباط نه مفهوم اداری-رسمی منطقه را برای درک آن کافی می دانیم و نه منطقه رابرمبنای اهداف کاربردی متفاوتی آنچنان که مورد نیاز سازمان های گوناگون بوده تعریف می کنیم . منطقه مکانی خواهد بود برای زندگی که علاوه بربعد مکانی مفهوم تعلق منطقه ای را در پیوند با تاریخ منطقه همراه خود خواهد داشت. به عبارتی زیست منطقه را برآیند مناطق همگن وعملکردی می دانیم به این معنا که عملکردهای منحصر به فرد هر منطقه برخاسته از طبیعت،فرهنگی است که همگنی منطقه را سبب شده و وجه تمایز آن از سایر مناطق پیرامون خواهد
بود .

مطلب مرتبط :   دانلود تحقیق در موردتوزیع فراوانی، فراوانی تجمعی، سطح تحصیلات

2-6 . مدل نظری پژوهش

2-7 . مدل تحلیلی پژوهش

فصل سوم- روش شناسی پژوهش

3. متدولوژی و روش شناسی پژوهش
3-1 .انواع روش های تعیین مناطق
با توجه به گستردگی مناطق و اهداف مختلف از تقسیم بندی آنها همواره روشهای مختلفی نیز برای به منظور تعیین حد ومرز آن مورد استفاده قرار گرفته است .”فرضا در منطقه بندی کاربردی همبستگی وروابط متقابل اجزای متشکل آن مورد نیاز است .یا در منطقه بندی قراردادی ملاک شاخص های عددی وروش تحلیل جریانها وروش تحلیل جاذبه هاست .”(زیاری،78:1385)
“روشهای تعیین مناطق قراردادی با روشهای تعیین محدوده کاربردی متفاوت است .در تکامل و شناخت منطقه وروشهای تعیین محدوده آن دو دوره متفاوت را می توان تشخیص داد .به عبارت دیگر روش های شناخت وتعیین منطقه در دودوره متفاوت تکامل یافته است .این دو دوره بازتابی از تحول اقتصادی،از اقتصاد کشاورزی به اقتصاد صنعتی است .دردوره اول یعنی دوره اقتصاد کشاورزی ،منطقه ،محدوده ای قراردادی تلقی می شد که محدوده آن برحسب یکنواختی وهمگنی اجزای متشکله ان تعیین می گردید .در دوره دوم منطقه به محدوده ای کاربردی مبدل شد ومبنای تعیین آن همبستگی متقابل وروابط دوسویه اجزای متشکله آن گردید .”(آسایش،53:1388) درادامه بحث سعی داریم تا به مهمترین روشهایی که تاکنون برای منطقه بندی به طور کلی مطرح شده است بپردازیم .
“تعیین حدود مناطق شکلی یعنی در یک گروه جای دادن واحدهای محلی که براساس برخی شاخص های دقیقا تعریف شده خصوصیات مشترک دارند وبرمبنای همان شاخص ها با واحد های خارج از منطقه اختلاف های معنی دارنشان می دهند.مناطق شکلی به دست آمده هرگز متجانس نخواهندبود اما باید درمحدوده ی تقریبا تعریف شده ای متجانس باشند.اگرشاخص ها ساده وایستا باشند مثل زمین مرتفع تر از1000متر،تشخیص نسبتا ساده خواهد بود اما اگر شاخص ها متنوع باشند مثلا نرخ بیکاری ،نرخ فعالیت ،روندهای مهاجرت،وبسیاری شاخص های پویا ومرتبا در حال تغییردیگر، کارقدری مشکل تر خواهد شد .”(گلسن،9:1980)

3-1-1 . تعیین محدوده مناطق قراردادی
3-1-1-1 . روش شاخص های وزن دار101
“بودویل به ساده ترین شکل ،این روش را توضیح داده است ودیگران آن را توسعه داده وبه روشهای پیچیده ای مثل تحلیل انباشتگی وتحلیل نواحی اجتماعی رسیده اند. شکل یک مثال بسیار ساده شده از این روش را نشان می دهد .منطقه مورد مطالعه شامل نه ناحیه است که از نظر نرخ بیکاری وسطخ درآمد سرانه بایکدیگر تفاوت نشان می دهند .به دلایل مربوط به سیاست گذاری،ضروری است که منطقه اصلی مشکل دار را از بقیه تفکیک کنیم (ناحیه بیمار از نظر اقتصادی).با توجه به شاخص ها به طور انفرادی تفکیک منطقه مشکل دار کار بسیار دشواری خواهد بود اما با در نظر گرفتن همه شاخص ها ووزن دادن به یک یک آنها منطقه ب را می توان تمیز داد .
دراین روش محدوده مورد مطالعه به بخش های مشابهی از نظر مساحت تقسیم شده ودرهربخش شاخص های اقتصادی،مانند بیکاری ومتوسط درآمد سرانه،مشخص می گردد .بادادن وزن به هریک از عوامل فوق، جایگاه نسبی هربخش روشن می گردد. مسائل اساسی در این بخش عبارتند از :
چگونگی تعیین معیارهای اصلی ،انتخاب وزن وتعیین حدود همگنی بخش هایی که یک منطقه را تشکیل می دهند .درمنطقه ای مطابق شکل که دارای 9 ناحیه ی محلی است وبرحسب سطوح نرخ بیکاری ودرآمد سرانه دارای ضرایب متفاوتی هستند ؛به شرح زیر منطقه بندی صورت می گیرد .ابتدا اطلاعات لازم درمورد معیارها مشخص می شود؛ آنگاه چگونگی وزن بندی شاخص ها درمورد بخش های منطقه ای (واحدهای محلی)جمع آوری می شوند وسپس از طریق محاسبه مزنهایی که به معیارها داده می شود ،شاخص های مربوط به هرمعیار،برای هر بخش منطقه ای محاسبه می گردد که مجموع این شاخص ها برای هربخش ،شاخص کلی آن بخش را نشان می دهد .
به این ترتیب اگر بخش های منطقه که دارای شاخص های نزدیک به هم هستند درکنار هم قرارداده می شوند ،واحدهای محلی تشکیل می شود که بخش های آن دارای مشخصات همگن هستند ومی تواند به عنوان یک ناحیه واحد تلقی شود ومرز آنها نیز باسایر نواحی تعیین گردد.وزن هایی که به معیارها اختصاص می یابد ،به صورت دلخواه تعیین می شوند وتقریبا برای انتخاب آنها روش علمی قبل اتکایی وجود ندارد.” (همان،10)

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد درموردفنیل آلانین، فنیل کتونوریا، عوامل اجتماعی

شکل 3- 1 . تحدید حدود مناطق شکلی
ماخذ : جان گلسن .منطقه در برنامه ریزی منطقه ای 1980

3-1-1-2 . روش تحلیل عوامل102
“این روش نسبت به شاخص گذاری روش پیچیده تری است که پیدایش آن مدیون کار پیشاهنگانه بری در ایالات متحدده امریکا می باشد .جزئیات تکنیکی این روش بسیار پیچیده است اما اصول کلی آن را می توان در مطالعه ضمال غرب انگلیس توسط اسمیت پیدا کرد .اسمیت 14 شاخص صنعتی ویا براساس ناحیه های مبادله اشتغال محلی 14 شاخص اجتماعی – اقتصادی رابراساس مراکز تصمیم گیری محلی تشخیص داد.بسیاری اط این شاخص ها با همدیگر همبسته بودند وتوسط عملی نهفته در هردو تعیین می شدند روش تحلیل عوامل رامی توان برای تفکیک این عوامل اساسی بکار گرفت ونواحی را براساس عوامل گروه بندی کرد .اسمیت در تحلیل خود تغییر صنعتی یا ساخت صنعتی رابه عنوان عامل اصلی
صنعتی وساخت اجتماعی وتغییر جمعیتی رابه عنوان عامل عمده اجتماعی – اقتصادی تشخیص داد وبراساس این عوامل توانست نواحی سالم اقتصادی ونواحی مشکل دار شامل لانکشایر شرقی وکمربند پنبه – زغال لانکشایر مرکزی را تشخیص دهد .”(گلسن،11:1980)
3-1-2 . تعیین محدوده مناطق کارکردی
“تحدید حدود مناطق کارکردی شامل در یک گروه قرار دادن واحدهای محلی که درجه بالایی از وابستگی متقابل نشان می دهند ،می باشند.در اینجه دوروش اصلی برای منطقه بندی کارکردی را مورد بحث قرار خواهیم داد .یکم تحلیل جریان که برمبنای مشاهدات واقعی آنچه که مردم انجام می دهند ساخته شده ودوم تحلیل جاذبه ای که براساس ملاحظه آنچه که از دیدگاه ما مردم می توانند انجام دهند،قرار دارند.”(همان :12)
3-1-2-1 . روش تحلیل جریان ها103
در روش تحلیل جریان ها جهت و شدت جریان های موجود بین یک مرکزجمعیتی ونقاط جمعیتی پیرامون آن تعیین کننده حدود ثغوره منطقه کاربردی با حوزه نفوذ است .هدو جریان با دور شدن از مرکز از شدتش کاسته وبا نزدیک شدن به مرکز دیگر برشدتش افزوده می شود با در نظرگرفتن این ویژگی ،محدوده یا