<span>Monthly Archives</span><h1>دسامبر 2018</h1>
    پایان نامه ها و مقالات

    مقاله رایگان درباره عملکرد کارکنان، بهداشت روان، حق الزحمه، بهبود عملکرد

    دسامبر 29, 2018

    عملکرد شغلی کارکنان را به درستی انجام داد (ساعتچی،1374، ص80).
    2-2-13-2 انتخاب علمی کارکنان مورد نیاز
    اگر خواهان انتخاب مناسبترین فرد برای تصدی یک شغل هستیم، لازم است براساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل شغل مورد نظر:
    1- ویژگیهای شخصیتی (شناختی، هیجانی و حرکتی) لازم برای انجام دادن وظایف شغلی را مشخص کرده باشیم،
    2- نیمرخ روانی کارکنان موفق را در آن شغل خاص ترسیم کنیم،
    3- شیوه‌های علمی برای اندازه‌گیری هر ویژگی شخصیتی را تعیین کنیم،
    4- معیارهای علمی هر روش اندازه‌گیری را مشخص سازیم،
    5- اعتبار و پایایی ابزارهای سنجش را محاسبه کنیم
    اطمینان حاصل کنیم که کلیه این اقدامات به وسیله متخصصان و روانشناسان صنعتی – سازمانی و به ویژه به وسیله روانشناسان کارکنان59 انجام گرفته است (ساعتچی،1374، ص90)
    2-2-13-3 طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی اثربخش
    فرایند آموزش شامل همه کوششهایی است که در جهت رشد و بهبود عملکرد کارکنان یک سازمان در شغل کنونی خود یا در شغلی که در آینده به عهده آنان گذاشته خواهد شد، صورت می‌پذیرد. برای ارزیابی میزان اثربخشی یک دوره آموزشی باید میزان پاسخگویی آن دوره را نسبت به نیازهای آموزشی شرکت‌کنندگان در آن دوره آموزشی خاص اندازه‌گیری کرد. بنابراین، طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی کارکنان باید به گونه‌ای انجام گیرد که: (1) در جهت هدفهای سازمان محل کار کارکنان باشد و (2) هدفهای مورد نظر و نیازهای آموزشی شرکت کنندگان را مَد نظر داشته باشد.
    2-2-13-4 ارزیابی علمی عملکرد کارکنان
    به فرایند ثبت نتایج حاصل از کارکرد یا فعالیت متصدی یک شغل در طی یک دوره زمانی معین، ارزیابی عملکرد شغلی گفته می‌وشد. از نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد شغلی کارکنان میتوان در موارد بسیار استفاده کرد. بعضی از این موارد عبارتند از: (1) تعیین حق الزحمه کارکنان، (2)آگاهی از پیشرفت کارکنان در کار خود، (3) آگاهی از نتایج کارکنان، (4) تهیه سوابق شغلی کارکنان، (5) تعیین نیازهایآموزشی کارکنان سازمان، (6) تصمیم‌گیری در زمینه نقل و انتقال کارکنان به واحدهای دیگر، (7) اخراج کارکنان ناکارآمد، (8) تمیز بین کارکنان کارآمد از کارکنان ناکارآمد، (9) انجام پژوهشهای گوناگون در زمینه مشکلات و موانع بهره‌وری در سازمان…
    2-2-13-5 واگذاری مسئولیتهای مدیریت به افراد واجد شرایط
    رهبری فرایندی است که طی آن یک فرد بر اعضای دیگر یک گروه اثر می‌گذارد و آنان را در جهت دستیابی به هدفهای مشخص گروهی یا سازمان، سوق می‌دهد. معمولاً رهبران از اَشکار غیر اجباری اِعمال نفوذ بر پیروان خود بهره می‌گیرند و به نوب? خود تحت تأثیر افراد تحت نفوذ خود قرار می‌گیرند. در جایی که رهبران به خَلق یا ایجاد مأموریتی برای گروه یا سازمان می‌پردازند راهبُردهای مورد نیاز برای انجام دادن چنین مأموریتی را نیز طراحی میکنند، مدیران مسئولیت اجرای چنین مأموریتی را به عهده دارند. یکی از مشکلات عمد? سازمانهای دولتی، عدم حضور مدیران موفق، اثر بخش و دگرگونساز در “همه” سطوح عالی، میانی و پایه است. اگر انتخاب، آموزش و ارزیابی عملکرد شغلی مدیران هر سازمان به درستی با شیوه‌های علمی انجام گرفته باشد؛ محیط مناسبی برای آنان فراهم آید و برای انجام دادن صحیح وظایف خود برانگیخته شوند، راههایی وجود دارد که هم? مدیران می‌توانند با در پیش گرفتن این راهها، موجباتی را فراهم آورند که افراد تحت نظارت آنان بالاترین سطح بهره‌وری را داشته باشند.
    2-2-14 عوامل درون سازمانی مکمل
    2-2-14-1 بهبود شبکه‌های ارتباطی در سازمان
    با بهبود شبکه‌های ارتباطی در سازمانهای دولتی و فراهم آوردن موجباتی که شبکه های ارتباطی درون سازمان همانند جریان خون در موجود زنده به سهولت و بدون وقفه جریان سالم اطلاعات را ممکن می‌سازند، میتوان بهره‌وری سازمان را افزایش داد (ساعتچی،1377، ص108).
    2-2-14-2 مدیریت اثر بخش سازمان
    مسئولیت بخش قابل توجهی از پائین بودن سطح بهره‌وری در هر سازمان بر عهد? مدیران و کارکنانی است که با مفهوم مدیریت زمان آشنایی ندارند و نمی‌دانند یا نمی‌خواهند از اوقات کاری خود استفاد? بهین? را به عمل آورند (ساعتچی،1377، ص108).
    2-2-14-3 خستگی ناشی از کار
    در شرایطی که بعضی از کارکنان سازمان ناچار می‌شوند بیش از حد توان خود فعالیت کنند، با مشکلات کم و بیش جدی روان- تنی مواجه می‌شوند و به طور مستقیم و غیر مستقیم بهره‌وری فردی و شغلی خود و در نتیجه بهره‌وری سازمان محل کار خویش را کاهش می‌دهند (ساعتچی،1377، ص 109).

    2-2-14-4 فرهنگ سازمانی کارآمد
    سازمانی قادر است در دنیای پر رقابت امروز سطح بهروری خود را در حد بهینه حفظ کند که از فرهنگ سازمانی کارآمد و بالنده برخوردار باشد. مدیران سازمانهای کارآمد بخش قابل توجهی از بودجه‌های آموزشی را صرف شناخت و بهبود فرهنگ سازمان محل کار خود می‌کنند(ساعتچی،1377، ص 109).
    2-2-14-5 تأمین بهداشت روانی در کار
    افرادی در کار خود موفق هستند که گرفتار پریشانی روانی نباشند، دچار اختلال رفتاری نشده باشند و میل و علاق? کارکرد در آنان زیاد باشد. اختصاص بودجه، صرف هزینه و تشکیل دوره‌های آموزشی مناسب در این زمینه‌ها می‌تواند بهره‌وری نیروی انسانی هر سازمان را افزایش دهد و در سطح بهینه حفظ کند(ساعتچی،1377، ص 109).
    2-2-14-6 سوانح و حوادث در کار
    مراجعه به آمارهای مربوط به سوانح و حوادث در محیط کار ورشن می‌سازد که اغلب سازمانها در هر سال بخشی از سرمای?
    مادی و انسانی خود را به دلیل آتش سوزی، سوانح و حوادث در کار از دست می‌دهند و بنابراین بهره‌وری این سازمانها کاهش پیدا می‌کند(ساعتچی،1377، ص 110).

    2-2-15 عوامل برون سازمانی
    اوضاع سیاسی کشور، خانواد? کارکنان، فرهنگ مردم، سوابق تاریخی کشور، موقعیت جغرافیایی کشور و سازمان و دخالت احزاب در مدیریت سازمانها، اوضاع اقتصادی کشور، وضعیت روانی مردم (سطح بهداشت روانی جامعه) میزان دسترسی مدیران به اطلاعات مورد نیاز، میزان بکارگیری نیروهای متخصص در سازمانها یا در جامعه و حضور متخصصان در کشور از عوامل برون سازمانی هستند که بر بهره‌وری تأثیر دارند.
    2-2-16 راههای افزایش سطح بهره وری سازمان
    بهبود و ارتقاء بهره وری به تلاش برنامه ریزی شده همه جانبه نیاز دارد و از طریق به کارگیری معیارهای گوناگون بهره وری در عمل شروع می شود. در پاره ای موارد ممکن است رسیدن به منافع حاصل از بهره وری چندین سال به طول انجامد و بنابراین سازمانها نباید در مراحل اولیه تجربه خود در برنامه های بهبود بهره وری مایوس شوند. نظارت دقیق ، بازنگری و اقدامات اصلاحی ، برنامه های بهبود بهره وری را در مسیر صحیح خود قرار خواهد داد. در برنامه ریزی برای بهبود بهره وری در بدو امر لازم است علل پایین بودن بهره وری در سازمانها شناخته شوند. وقتی این علل تشخیص داده شد ، برنامه های بهبود بهره وری طراحی می شود. برنامه ریزی برای بهبود بهره وری شامل تغییرات در روشهای انگیزشی کارکنان و بهبود شرایط کار ، بهبود نظامها ، دستورالعملها ، روشها ، تکنولوژی و… است (ابطحی و کاظمی ، 1375 ، ص 109).
    2-2-16-1 بهبود کیفی عامل کار
    نیروی انسانی مهمترین عامل در بهبود بهره وری است. در اینجا به نکاتی اشاره می شود که کارکنان با بکارگیری آنها می توانند بهره وری خود را بهبود بخشند.
    – نگرشهای مثبت کاری ، همچون داشتن غرور در کار ومیل و شوق برای پیشرفت مستمر
    – ارتقای مهارتها و کسب مهارتهای جدید از طریق آموزش
    – کمک به همکاران در مواقع لزوم و اجرای کارها به صورت گروهی
    – مشارکت در برنامه های بهبود بهره وری همچون” گروههای کنترل کیفی “60 طرح پیشنهادها
    – اجرای درست کار از همان بار اول
    – حفظ سلامتی جسمانی
    – مدیریت می تواند با اجرای طرحهای لازم و ایجاد انگیزشهای مناسب در کارکنان از طریق اعطای پاداشهای مادی ، تفویض اختیارات ، ایجاد فضایی دوستانه و پر مودت و روابطی مبتنی بر همکاری بین کارکنان و خود ، در بهبود بهره وری موثر باشد. کلیه این تدابیر کارکنان را تشویق می کند تا وظیفه خود را با اطمینان و اعتماد به نفس انجام دهند و به کارکنانی مفید و موثر تبدیل شوند(ابطحی و کاظمی ، 1375 ، ص 110).
    2-2-16-2 اصلاح روابط مدیر و کارکنان و رهبری صحیح
    توجه به روابط عاطفی و انسانی و شیوه رفتار بعضی از مدیران موجب می شود تا به آسانی زمینه دوستی و اعتمادی پایدار بین مدیر و کارکنان واحد تحت سرپرستی اش ایجاد گردد. ذیلاً به چند نکته در رهبری صحیح و در بهینه سازی وضعیت مدیریت و به منظور بهبود روابط بین مدیر و کارکنان اشاره شده است :
    1 – ارائه اطلاعات دقیق درباره عملیات سازمان ، موجب اعتماد و اطمینان کارکنان می گردد.
    2 – برگزاری جلسات عادی یا ویژه ای برای رسیدگی به مشکلات کارکنان ، فرصت مناسبی است که با مدیر آشناتر و احساس نزدیک و تفاهم بیشتری با وی کنند و در نتیجه جو گرم و دوستانه ای برای کار گروهی در سازمان ایجاد شود.
    3 – مدیر می تواند جلسات غیر رسمی صرف غذا با کارکنان خود ترتیب دهد یا به مناسبت اتمام موفقیت آمیز یک کار فوق العاده ، با کارکنان خود نشستی ترتیب دهد و در واقع هر فرصت ممکن به منظور جلب نظر ، دوستی و حمایت آنها استفاده کند (ابطحی و کاظمی ، 1375 ، صص 112 – 113 ).
    2-2-16-3 استفاده از نظرات و پیشنهادات کارکنان
    بهبود در بهره وری با معجزه اتفاق نمی افتد و باید برای آن برنامه ریزی شود لازم است به تمام کارکنان فرصت مشارکت در برنامه های طراحی شده توسط مدیران داده شود. باید آنها را تشویق کرد که نظر خود را در مورد روشهای بهتر اجرای کارها ارائه دهند. لازم است به هر یک از کارکنان آگاهیها و شناخت لازم در مورد کیفیت کار و کمکی که آنان می توانند برای بهبود و افزایش کیفیت بکنند داده شود و زمینه گسترش این آگاهی نیز فراهم گردد. امروزه فلسفه مدیریت مشارکتی61 بر مبنای همکاری مدیر و کارکنان و تشریک مساعی آنها در نیل به هدفهای سازمانی در یک محیط دوستانه و پر تفاهم و به صورت تصمیم گیری گروهی قراردارد. ” طرح پیشنهاد کارکنان “62 برای تشویق کارکنان است تا نظرات و طرحهایی را ارائه دهند که عملیات سازمان را کاراتر و اثر بخش تر نماید. این پیشنهادات باعث صرفه جویی یا کاهش هزینه ، نوآوری در امور و بهبود مدیریت می شود. پیشنهاد کارکنان توسط یک کمیته مورد بررسی قرار می گیرد و اگر پیشنهادی برای اجرا مناسب باشد شخص پیشنهاد دهنده به دریافت پاداش نقدی نائل خواهد شد. مقدار پاداش بستگی به کیفیت و ارزش پیشنهاد ارائه شده دارد (ابطحی و کاظمی ، 1375 ، صص 113 – 114).
    2-2-16-4 ره آوردهای تکنولوژی
    از دیگر عوامل مهم در بهبود بهره وری ، تکنولوژی است. تکنولوژی به کارگران امکان داده تا با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات بهتر ، کارایی و اثر بخشی خود را بالا برند. تکنولوژی همچنین موجبات بهره گیری از سیستمهای مدیریتی کاراتر و پیشرفته تر را در سازمانها فراهم ساخته است. تحولات تکنولوژی و دگرگونیهای شگردهای فنی ، مقدار سرمایه و نیز کار لازم
    برای تولید یک واحد کالا را به میزان زیاد تقلیل داده است. سالتر63 چهار عامل را بیش از سایر عوامل در ارتقاء سطح بهره وری موثر می داند ، کارایی کارگر – جایگزینی سرمایه به جای کار – صرفه جوئیهای ناشی از تولید به مقیاس وسیع و پیشرفتهای فنی را مورد بررسی قرار می دهد و به این نتیجه می رسد که پیشرفتها و دگرگونی های تکنولوژی اهمیتی به مراتب موثرتر از سایر عوامل دارد و عنوان می کند که پیشرفتهای فنی قیمت تجهیزات سرمایه ای را پایین می آورد و جایگزینی سودمندانه سرمایه به جای کار را میسر می سازد (ابطحی و کاظمی ، 1375 ، ص 117 ).
    2-2-16-5 افزایش سرمایه گذاری در تجهیزات و ماشین آلات
    جایگزین کردن سرمایه به صورت تجهیزات و ماشین آلات به جای کارگر به ازدیاد محصول در ازاء “نفر – ساعت”64 کمک شایانی کرده است. بررسیها نشان می دهد که میزان سرمایه ملموس به کار گرفته شده در ممالک متحده آمریکا به ازاء هر نفر – ساعت کار نسبت به ربع چهارم سده نوزدهم سه برابر افزایش یافته است. امروزه اکثر صنایع پسشرفته جهان ” رباتیزه ” شده اند. یا در واقع به رباتها65 (انسانواره‌ها ) مجهز هستند. رباتها ماشین های تمام خودکاری هستند که حرکات انسان را شبیه سازی می کنند و نمونه مشخص آن کارخانه ” تویوتا ” در ژاپن است. آن بخش از پیشرفتهای تکنولوژی که به طور مستمر و مداوم عمل می کنند و سطح کارایی را از سالی به سال دیگر بالا می برند، پدیده ای برتر و افزونتر از ” ره یافتهای تکنولوژیکی “66 می باشند. علاوه بر اختراعات و اندیشه های اساسی جدید، انبوه فراوانی از اختراعات جزئی نیز وجود دارد که به مرور زمان به دنبال ره یافتهای تکنولوژیکی موجودیت می‌یابند و آنها را از حالت اندیشه‌های جالب توجه به واقعیاتی که از حیث اقتصادی واجد اهمیت هستند مبدل می‌سازند (ابطحی و کاظمی ، 1375، صص 120 – 121).
    2-2-16-6 صرفه جوئیهای ناشی از تولید به مقیاس وسیع
    بر طبق قانون ” صرفه جوئیهای ناشی از مقیاس وسیع “67 هر چه کارخانه بزرگتر باشد مقدار تولید افزایش می یابد و هزینه متوسط هر واحد کالا کاهش می پذیرد. زیرا هر واحد کالای اضافی فقط قسمتی کوچک از هزینه های ثابت را به خود جذب می کند. بنابراین اندازه واحد تولیدی یا حجم تولید عامل اساسی دیگری است که به سطح بهره وری تاثیر می گذارد. ” دفتر بین المللی کار ” در یکی از نشریات خود در توجیه این مورد صنایع فولاد ایالات متحده آمریکا را با بریتانیا مقایسه می کند. صنعت فولاد آمریکا نسبت به بریتانیا به دفعات بزرگتر بوده و از تجمع و درجه ادغام بیشتری برخوردار است. به این ترتیب امکان نیل به بهره وری افزونتر در ایالات متحده آمریکا به مراتب بیشتر است (ابطحی و کاظمی، 1375 ، ص ، 121 ).
    2-2-16-7 سایر عوامل موثر در سطح بهره وری
    تغییر و دگرگونی در کیفیت مواد اولیه و نیز فرایند ساخت ممکن است موجبات تقلیل کمیت مواد اولیه لازم برای تولید را فراهم سازد. استفاده از حداکثر ظرفیت واحد تولیدی و اجتناب از تنگناهای تولیدی ، بی تردید اثرات بارزی بر بهره وری می گذارد. استفاده از تدابیر ” ارگونومی ” (مهندسی انسانی یا هماهنگ سازی میان انسان ، محیط و ماشین ) باعث سلامت ، شادابی ، رفاه و ایمنی کارکنان و در نتیجه باعث افزایش بهره وری کار می شود. در نظام JIT68 ( نظام تولید به هنگام ) و نظام موجودی صفر (ZI)69 یا بدون انبار ، به جای اینکه کالا به مقدار زیاد خریداری و

    پایان نامه ها و مقالات

    مقاله رایگان درباره بهبود عملکرد، ارزش افزوده

    دسامبر 29, 2018

    د اضافی الزاماً معنای افزایش بهره‌وری را نمی‌دهد و همراه با بالا رفتن قدرت تولیدی نیست” (شیروانی و صمدی، 1378، ص 69).
    2-2-3 بهره‌وری، تنها به معنی تلاش برای افزایش کارآیی17 نیست
    نسبت بازده واقعی به دست آمده به بازده استاندارد و تعیین شده (مورد انتظار) کارآیی یا راندمان است، یا در واقع مقدار کاری که انجام می‌شود به مقدار کاری که باید انجام شود.
    Efficiency =
    برای مثال اگر میزان بازده کارگری 140 قطعه در ساعت باشد و میزان تولید تعیین شده پس از بررسیهای مهندسی روشها و کارسنجی 200 قطعه در ساعت تعیین شده باشد، کارآیی این کارگر برابر 70% = است نکته بسیار مهم آن است که طبق قوانین فیزیکی در ماشین (سیستمهای بسته و مکانیکی)، کارآیی و راندمان که خارج قسمت می‌باشد، تقریباً هرگز به 1 نمی‌رسد و همواره کوچکتر از 1 است، لکن در مورد انسان (سیستم باز) بر اثر انگیزش و رهبری صحیح می‌تواند از 1 بزرگر شود (ابطحی و کاظمی، 1375، ص 40)
    یک تفسیر صرفاً ریاضی از معادله بهره‌وری نشان می‌دهد که بهره‌وری را می‌توان با افزایش ستاده یا کاهش نهاده افزایش داد. چنین تفسیری از بهره‌وری به دلایل زیر خطرناک است.
    اولاً: ممکن است موجب شود تا مدیران کارگرانشان را به انجا مکار شدیدتر وادارند، یا اینکه برخی از آنان را به بهانه افزایش بهره‌وری از کار برکنار کنند. در این صورت چه بسا ارقام بهره‌وری بالا برود. اما این طریقه رشد بهره‌وری، مورد نظر نیست. هدف از تلاش برای بهبود بهره‌وری، ایجاد تفرقه بین مدیریت و کارگران نیست، بلکه به عکس، هدف محکمتر کردن پیوند آنها برای بدست آوردن ستاده بیشتر است.
    ثانیاً: افزایش بهره‌وری ممکن است به قیمت کاهش کیفیت تمام شود. برای مثال ممکن است سرعت یک ماشین نویس تا پنجاه درصد افزایش یابد، اما اگر این کار تعداد اشتباهات را دو برابر کند، سودی نخواهد بخشید. ثالثاً: افزایش بدست آمده در بهره‌وری ممکن است با نیازهای مشتری، اعم از داخلی و خارجی هماهنگ نباشد (شیروانی و صمدی، 1378، ص 70).
    2-2-4 اثربخشی18
    یک سازمان به منظور تحقق هدف ویژه‌ای ایجاد شده است. بنابراین جای تعجب نیست که حصول هدف بطور وسیعی به عنوان معیار سنجش اثربخشی، مورد استفاده واقع شود. “رویکرد نیل به هدف”19 چنین اظهار می‌دارد که اثربخشی سازمانی باید بر حسب میزان تحقق اهداف آن، نه وسایل یا امکانات (فرآیندها) بکار گرفته شده برای دستیابی به اهداف، سنجیده شود (رابینز، 1376، ص81).
    اثربخشی عبارات از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده است به بیان دیگر اثربخشی نشان می‌دهد که با چه میزان از تلاشهای انجام شده نتایج مورد نظر حاصل شده است. در حالی که نحوه استفاده و بهره‌برداری از منابع برای نیل به نتایج، مربوط به کارآیی می‌شود. در واقع اثربخشی مرتبط با عملکرد و فراهم آمدن رضایت انسانی از تلاشهای انجام شده، و کارآیی مرتبط با بهره‌برداری صحیح از منابع است. ملاحظه می‌شود که کارآیی جنبه کمی دارد، ولی اثربخشی جنبه کیفی دارد.
    با شناخت اینکه چه چیز بهره‌وری نیست، می‌توانیم بگوئیم که چه چیزی بهره‌وری هست.
    اثربخشی (انجام کارهای درست)+ کارایی (انجام درست کارها)= بهره‌وری
    بهره‌وری، نه تنها این است که با انجام درست کارها به حداکثر کارآیی دست یابیم بلکه این نیز هست که با “انجام کارهای درست” به حداکثر اثربخشی برسیم، بنابراین لازم است از رابطه بین نهاده و ستاده فراتر برویم تا بتوانیم عوامل تعیین کننده بهبود بهره‌وری را درک کنیم (شیروانی و صمدی،1378 ، ص 70).
    “معنی کلمه بهره‌وری در زبان ژاپنی عبارت است از “نگرش و بینش قلبی” از نظر ژاپنیها، احساس نیاز و تلاش برای دستیابی به بهره‌وری بالاتر ، نگرشی ذهنی است که به اقدامی عملی منجر می‌شود و نتیجه آن، بهبود محسوس و مزایای آشکار برای همگان است. بهره‌وری مترادف با کیفیت است. راجع به افرادی که با مهارتهای خود روحیه گروهی، کارآیی، غرور در کار و مشتری‌گرایی و به کمک ماشین‌آلات و نظامها بر ارزش فرآیند کار می‌افزایند (شیروانی و صمدی، 1378، ص 70).

    2-2-5 تاریخچه اصطلاح بهره‌وری
    به نظر می‌رسد اصطلاح بهره‌وری، برای اولین بار در نوشته و عقاید دانشمندان اقتصادی مکتب مرکانتیلیسم (سوداگرای) مطرح شده باشد، اما در اینکه این واژه چگونه وارد ادبیات اقتصادی شده است دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد، که در این میان اظهار نظر “ژان فوراسیته”20 از اهمیت خاصی برخوردا راست. او می‌نویسد ظاهرا در آثار قدما، اولین بار در کتابی از “آگری کولا”21 به نام “متالیکا”22 مطرح شده است. اما در قرن هیجدهم فیزیوکراتهایی مانند “فرانسواکنه”23 به این واژه مفهوم “قدرت تولید کردن” را اطلاق کردند و این معنا در لغت نامه‌های “لیتره”24 به سال 1883 م و در “لاروس”25 به سال 1946م تکرار شده است (فوراسیته، 1356، ص8).
    از قدما می‌توان از “آدام اسمیت” 26 (تحلیل‌گر روابط بین انسان و تقسیم کار) و “کارل مارکس”27 (ارائه‌کننده نظریه ارزش نیروی کار) نام برد که هر دو در ارائه مفهوم مناسب از بهره‌وری در جهان معاصر نقش بسزائی داشته‌اند. از اوایل قرن بیستم اقتصاددانان به این واژه مفهوم کاملاً مشخص زیر را دادند: (تفضلی، 1372، ص18)
    رابطه قابل سنجش بین تولید و عوامل آن
    در این میان در سال 1911 م آلبرت آفتالیون28 در مقاله‌ای در مجله “اقتصاد سیاسی” بهره‌وری را به مفهوم امروزی آن بکار برده است بنابر عقیده وی بهره‌وری را می‌توان به عنوان رابطه بین حجم تولیدی که در مدت معینی ب
    ه دست آمده و حجم کامل عواملی که در جریان تولید به مصرف رسیده‌اند تعریف نمود (نجاتی، 1372، ص25). سومانت29 در کتاب “مدیریت و مهندسی بهره‌وری” سیر تاریخی مطرح شدن واژه مذکور را مطرح می‌سازد و اظهار می‌دارد که فرانسواکنه در سال 1776 برای اولین بار لغت بهره‌وری را مطرح ساخته است (خاکی، 1386، ص 21).
    2-2-6 انواع بهره‌وری
    معمولاً توجه به مسأله بهره ‌وری خواه در مرحله برنامه‌ریزی و خواه در مرحله اندازه‌گیری به یکی از سه صورت زیر مطرح می‌شود: (خاکی، 1386، ص 35)
    2-2-6-1 بهره‌وری جزیی30
    بهره‌وری نسبت بین ستاده و داده یک سیستم تولیدی را به صورت کمی توصیف می‌کند. هر گاه در نسبت مذکور از بین کلیه داده‌ها و منابع، صرفاً رابطه بین ستاده با یکی از منابع و عوامل تولید مورد بررسی قرار گیرد چنین بهره‌وری را بهره‌وری جزیی گویند:
    = بهره‌وری جزیی
    مثلاً رابطه بین تولید با زمان مصرف شده (یک منبع تولیدی) یا رابطه تولید با نیروی کار ( یک منبع تولیدی) بهره‌وری جزیی را نشان می‌دهد. به عبارت دیگر بهره‌وری جزیی نسبت بین ستاده حاصل به ازای یکی از داده‌های مورد نظر را نشان می‌دهد.
    2-2-6-2 بهره‌وری عامل کل31
    این نسبت در واقع نشان دهنده ارزشی است که استفاده از کارکنان و امکانات سرمایه‌ای سازمان را به مواد اولیه و قطعات و خدمات خریداری شده کسر شده از ارزش کل ستاده‌ها نشان می‌دهد.
    = بهره‌وری عامل کل
    صورت نسبت مزبور را ارزش افزوده32 نیز گویند (خاکی، 1386، ص 36).
    2-2-6-3 بهره‌وری کل
    بهره‌وری کل33 بر خلاف بهره‌وری جزیی، رابطه بین ستاده سیستم با کلیه منابع مصروفه را جهت تولید آن ستاده را نشان می‌دهد:
    = بهره وری کل
    بنابراین، هنگامی که در نسبت مذکور کلیه منابع سیستم، نیروی انسانیف مواد اولیه، سرمایه و… در نظر گرفته شود، شاخص بدست آمده نشان دهنده نحوه بهره‌برداری از کل منابع است. حال آنکه بهره‌وری جزیی نحوه استفاده یکی از عوامل تولید را جهت تولید کالا یا خدمات نشان می‌دهد نظیر نسبت بین ستاده با نیروی کار یا نسبت ستاده به مقدار سرمایه مصرف شده (خاکی، 1386، ص 36).
    2-2-7 ارکان اصلی دانش بهره وری
    اصولی بنیادین وجود دارند که ارکان اصلی دانش بهره وری را تشکیل می دهند.
    1 – باور بداریم که فعالیتهای سازمان یافته بشر به صورت مداوم و بی پایان ، قابل گسترش و بهبود است و تحقیقات و تجربیات در فراگیریهای بهبود عملکرد به نفع عالم بشری می باشد.
    2 – باور بداریم که این پیشرفتها ( بهبودها ) با این کار شروع می شود که تشخیص دهیم چه تولید کنیم و چه چیز را تامین نمائیم. ( اثر بخشی ) چگونه باید تولید و تامین کنیم ( کارایی ) و تولید و تامین کالاها و خدمات باید بدون وقفه ( اشتغال ) صورت پذیرد.
    3 – باور بداریم که اثر بخشی هنگامی بوجود می آید که فعالیتهای سازمان یافته بشری به سوی پاسخگوئی به نیازمندیهای اجتماعی وخواسته های اصیل افراد چه در داخل وچه در خارج از سازمان جهت یابد ، ونیز اثر بخشی به مفهوم کیفیت ، به معنای متغیری از پذیرش رضایتمندانه کالاها وخدماتها، اشراف وتاکید دارد.
    4 – باور بداریم که کارآیی هنگامی وجود داردکه فعالیت های سازمان یافته بشری به نحوی انجام پذیرد که برای تولید و تامین کالا و خدمتها با کیفیت بالا ، مقادیر منابع مصرف شده ، بیش از حد نیاز نباشد.
    5 – باور بداریم که اشتغال هنگامی است که فعالیت موثر و کارآمد انسانی وقتی که شروع شد ، به صورت مداوم و بدون وقفه باید ادامه یابد.
    6 – باور بداریم هنگامی که فعالیتهای انسانی به صورت فزاینده ای موثر و کارآمد باشد ، انسانها با افزایش استاندارد زندگی از امکانات بیشتر برای توسعه و تولید و فرصتهای گسترده برای بازیابی و حل و اصلاح مشکلاتی که جهان با آن مواجه است بهره مند خواهند شد.
    7 – خودمان را وقف بوجود آمدن اصول علمی ، منطقی ، تجربی و قابل آفرینش در جهت آموختن هر چه بیشتر از دستاوردها و تجربه های دیگران به منظور تاثیرگذاران در روند افزایش اثر بخشی کارایی و اشتغال کلیه فعالیتهای مثبت و سازنده بشری می کنیم و خود را به آن موظف می دانیم که یافته های خویش را به کنگره جهانی بهره وری و به دنیا گزارش دهیم تا در تشویق به افزایش بهره وری و بهبود کیفیت زندگی نقش داشته باشیم (ابطحی و کاظمی ، 1375 ، ص ، 48).
    2-2-8 سطوح بهره‌وری
    بهره‌وری نشان دهنده نتایج حاصل از کار یک سیستم در قبال استفاده از منابع و امکانات است. بهره‌وری از حیث آنکه در چه سطحی34 سیستمها مورد تجزیه و تحلیل قرار داده شوند به چهار سطح تقسیم بندی می‌شود:
    1- بهره‌وری در سطح کارکنان35
    2- بهره‌وری در سطح سازمان36
    3- بهره‌وری در سطح بخشی از اقتصاد37 مانند صنعت، کشاورزی و…
    4- بهره‌وری در سطح ملی38
    بهره‌وری در سطح کارکنان به تجزیه و تحلیل، اندازه‌گیری و بهبود بهره‌وری منابع انسانی اختصاص دارد، موضوع بحث آن ارتقاء و بهبود بهره‌وری نیروی انسانی اعم از نیروی کار مستقیم یا نیروهای کار غیرمستقیم است. بهره‌وری سازمانی، بهره‌وری یک سیستم سازمانی را مطالعه و ارزیابی می‌کند. در مبحث بهره‌وری بخشی، بهره‌وری بخشهای مختلف اقتصادی نظیر بهره‌وری بخش‌های صنعت، کشاورزی و… مورد مطالعه واقع می‌شود و سرانجام در مبحث بهره‌وری ملی، بهره‌وری کل اقتصاد یک کشور به عنوان یک سیستم کل مورد تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرد (خاکی، 1386، صص37-36).
    2-2-9 جلوه‌های بهره‌وری
    نتایج فعالیتهایی که در رابطه با بهره‌وری صورت می‌گیرد را می‌تو
    ان در چهار جلوه ویژگی مرتبط با هم نشان داد، این ویژگیها عبارتند از: (خاکی، 1386، ص 33)
    1- کاهش هزینه
    2- کم شدن زمان
    3- افزایش کمیت
    4- بهبود کیفیت

    2-2-10 استراتژیهای (راهبرد) بهره‌وری
    پیش از طرح استراتژیها، لازم است بدانیم در ادبیات مدیریت از واژه استراتژی بطور کلی پنج مفهوم زیر که به پنج P مشهور هستند استنباط می‌شود(خاکی، 1386، ص 33).
    1- طرح39: به معنای نوعی مسیر اقدام آگاهانه و مورد نظر، یک رهنمود (یا مجموعه‌ای از آنها) برای برخورد با یک وضعیت است.
    2- نقشه40: به معنای نوعی صف‌آرایی برای چیرگی بر حریف یا رقیب می‌باشد.
    3- الگو41: الگویی از یک سلسله اقدامات که می‌تواند کاملاً جدید یا نسبتاً از پیش اندیشیده باشد.
    4- موضع42: یعنی تحلیل ناشی از جایگاهی که از آن به مسأله نگاه می‌کنیم (منظر و جایگاه سازمان در محیط بیرونی)
    5- دیدگاه43: تلقی‌های ذهنی از مجموعه استراتژیهای سازمان (منظر درون سازمانی).
    اگر بین مفاهیم استراتژی تفاوت قائل شویم، می‌توانیم استراتژیهای بهبود بهره‌وری را در شکل شماره (2-1) دسته بندی کنیم.

    5
    4
    3
    2
    1

    شکل (2-1): استراتژیهای بهبود بهره‌وری(خاکی، 1386، ص 34)
    در استراتژیها، علامت ()به معنای ثابت نگه داشتن وعلام و به معنای کمتر و بیشتر ( و نه نصف یا دو برابر ) می‌باشد. هر یک از استراتژیهای فوق براساس مدلهای استراتژیک سازمان می‌تواند راهبری برای فعالیتهای عملیاتی براساس چرخه مشهر ادوارد دمینگ در شکل (2-2) باشد.

    شکل (2-2): چرخه PDCA (خاکی، 1386، ص 35)
    این چرخه در ایران نیز مشهور به “طابا” می‌باشد‌(خاکی، 1386، ص 35).
    2-2-11 مدلهای بیانگر عوامل مؤثر بر بهره‌وری منابع انسانی
    علاوه بر دیدگاه‌هایی که در رابطه با عوامل مؤثر بر بهره‌وری مطرح شد، مدلهای دیگری را در قالب عملکرد کل سازمان و بویژه منابع انسانی (به عنوان بوجود آورنده بهره‌وری) می‌توان مطرح کرد که به دو نمونه آن اشاره می‌کنیم (پیداست که مفروضات اساسی این مدلها شرایط مساعد محیطی و نوعی مدیریت عقلائی است) (خاکی، 1386، ص 54).
    2-2-11-1 مدل میوری اینسورث و نیویل اسمیت.

    P44 = عملکرد [میزان اهدافی که تحقق یافته‌اند]
    45= وضوح نقش [درجه روشن بودن وظایف و مسئولیتها]
    C46= شایستگی [توانائیهای لازم برای مدیریت کردن]
    E47= محیط [درجه مساعد بودن محیط و حمایت عملی شرایط محیطی از تلاش برای تحقق اهداف سازمان]
    V 48= ارزشها [نظام ارزشی حاکم بر محیط، مکانیزم هدف گذاری، نظام تصمیم‌گیری سازمان، مدیران و کارکنان].
    49= تناسب ترجیحی [تا چه حد افراد شغلشان را بر مشاغل دیگر ترجیح داده و می‌دهند]
    50= پاداش [درجه کارآمدی سیستم پاداش‌دهی سازمان] (میوری و نیویل، 1375، ص35)
    2-2-11-2‌ مدل هرسی و گلداسمیت

    P51= عملکرد
    A52= توانائی [قدرت به انجام رساندن توفیق آمیز یک تکلیف]
    C53= وضوح [روشنی در درک پذیرش نحوه کار، محل و چگونگی انجام آن]
    H54‌= حمایت سازمانی [حمایتی که کارمندان برای تکمیل کردن اثربخشی کار به آن نیاز دارند]
    I55= انگیزه [شور و شوق و تمایل به انجام تکلیف]
    E56= ارزیابی [ساز و کار قضاوت در رابطه با چند و چون انجام کار]
    V57= اعتبار [مناسب، قانونمندی و مشروع بودن تصمیم مدیر]
    E58 = محیط [مجموعه عوامل مؤثر برون سازمانی] (هرسی و بلانچارد، 1369، ص 59)
    2-2-12 عوامل مؤثر بر بهره‌وری
    افزایش بهره‌وری انجام بهتر کارها نیست، بلکه

    پایان نامه ها و مقالات

    مقاله رایگان درباره برنامه چهارم توسعه، منابع سازمان، توسعه روستا، عرضه کننده

    دسامبر 29, 2018

    عنوان شماره صفحه

    شکل 2-1 استراتژیهای بهبود بهره‌وری …………………………………………………………………………………… 35
    شکل2-2 چرخه PDCA………………………………………………………………………………………………………….35
    شکل 2-3 فرهنگ بهره‌وری و ویژگیهای نیروی کار …………………………………………………………………..81

    عنوان شماره صفحه
    پیوستها ……………………………………………………………………………………………………………………………….142
    فهرست منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………….. 148
    فهرست منابع انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………… 152
    چکیده انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………… 154

    چکیده
    در شرایط متغیر و پیچیده امروزی که بر محیط اداری، اقتصادی و اجتماعی حاکم است ، یکی از عواملی که می تواند به افزایش کارایی ، اثربخشی و رضایت ارباب رجوع در بخش دولتی کمک نمایند،
    بهره وری است. به همین دلیل در این تحقیق تلاش گردید عوامل موثر بر بهره وری کارشناسان فنی دهیاریهای استان گیلان شناسایی و اولویت بندی گردد. و در پایان مدل برگرفته از نتایج تحقیق ارائه شود.لذا پس از مطالعه تحقیقات قبلی انجام شده در این خصوص و بهره گیری از روشهایی همچون مصاحبه با اساتید و کارشناسان خبره استانداری و با عنایت به محدوده اختیارات استانها ، چهار متغیر خصوصیات فردی، ساختار سازمانی، سبک مدیریت و سیستم پاداش مورد بررسی قرار گرفت. مطالعه انجام شده بر مبنای هدف کاربردی و بر اساس روش پیمایشی و آزمون تحلیل عاملی میباشد.تعداد جامعه 108 نفر و نمونه بر اساس n استاندارد 64 می باشد.ابزار تحقیق پرسشنامه می باشد که روایی و پایایی آن مورد آزمون قرار گرفت . بر اساس نتایج تحلیلی داده ها مشخص گردید رابطه معنی داری بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته بهره وری وجود دارد همچنین مشخص گردید که متغیر سبک مدیریت، ساختار سازمانی،سیستم پاداش و خصوصیات فردی به ترتیب موثرترین عوامل بر بهره وری کارشناسان فنی دهیاریهای استان گیلان می باشند.
    واژه گان کلیدی: بهره وری نیروی انسانی، خصوصیات فردی، ساختار سازمانی، سبک مدیریت و سیستم پاداش، دهیاری

    فصل اول :
    کلیات

    1-1مقدمه
    سازمانهای خدماتی در ایران به عنوان پشتوانه سازمانهای تولیدی نقش مهمی در موفقیت و یا شکست نظام تولیدی ایفاء می کنند و بهبود بهره وری آنان تاثیر زیادی بر تعالی اقتصاد کشور گذاشته و کیفیت سطح زندگی افراد کشور را متعالی می سازد.علاوه بر این جامعه ایران در طول چند دهه اخیر شاهد تغییرات قابل توجه و شگرف در عرصه های مختلف بوده است این تغییرات از جهت گستردگی، پیچیدگی، شدت و سرعت در عصر انفجار اطلاعات، دولت ها را تحت تاثیر قرار داده و فشار فزاینده ای جهت بهره وری بیشتر برآنها وارد آورده است(اسمیت،2001،ص8). به طوری که رسالت مدیریت و هدف اصلی مدیران هر سازمان استفاده موثر و بهینه از منابع و امکانات گوناگون چون نیروی کار ، سرمایه ، مواد ، انرژی و اطلاعات می باشد این امر سبب شده است که درکلیه کشورها بهره وری و استفاده صحیح و هر چه بهتر ومناسبتر از مجموع عوامل تولید (اعم از کالا وخدمات ) به اولویتی ملی تبدیل شود و همه جوامع به این باور برسند که تدام حیات هر جامعه بدون توجه به موضوع بهره وری ممکن نیست.
    بهره وری مفهومی است جامع و کلی که افزایش آن بعنوان ضرورتی جهت ارتقاء سطح زندگی، رفاه بیشتر،آرامش و آسایش جامعه ، همواره مد نظر سیاستمداران، اقتصاد دانان و دولتمندان بوده است.(اسمیت ،2001،ص8).فرآیند مدیریت بهره وری شامل اندازه گیری، اجرا، ارزیابی و اصلاح است(میلر،2004،صص 776-785).اندازه گیری بهره وری در بخش دولتی و بهبود آن یکی از مباحث مهم در مدیریت سازمانهای دولتی به ویژه دستگاههای نظارتی و سیاست گذاری است. ضرورت بهبود بهره وری در سه سطح ملی، دولت و سازمان مطرح است. با توجه به آثار مثبت سنجش بهره وری دربخش دولتی و نقش عمده آن در بهبود بهره وری ضرورت وجود یک سیستم اندازه گیری بهره وری درسازمانهای دولتی ایران اجتناب ناپذیراست.
    1-2 بیان مساله
    مستند به ماده واحده قانون تاسیس دهیاری های خودکفا در روستاهای کشور مصوب 14/4/77 مجلس شورای اسلامی به وزارت کشور اجازه داده شده است به منظور اداره امور روستاها،سازمانی عمومی و غیر دولتی بنام دهیاری به صورت خودکفا با شخصیت حقوقی مستقل تاسیس نماید.با توجه به واگذاری وظایف متعدد به دهیاری ها در زمینه تهیه و اجرای انواع پروژه های عمرانی و خدماتی،مشارکت در تهیه و اجرای طرح های هادی روستایی، توسعه و اصلاح معابر ضرورت دارد توان فنی و مهندسی دهیاری ها ارتقاء یافته تا زمینه لازم جهت سرعت بخشیدن به اجرای پروژه های عمرانی و استفاده بهینه از اعتبارات عمرانی ایجاد گردیده و دهیاری ها بتوانند خدمات رسانی مطلوبی به مردم ارائه نمایند.لذا استفاده از نیروهای متخصص و آموزش دیده در تشکیلات وابسته به دهیاریها می تواند نقش بسزایی در این ارتباط داشته باشد.و بکارکیری این نیروها باید به گونه ای باشد که موجب سنگین شدن بدنه تشکیلاتی د
    هیاری ها را فراهم نسازد و مانند بازویی پرتوان و موثر بخشی از مسئولیتهای دهیاریها را در امور فنی و مهندسی بر دوش گیرد.
    از آنجا که در میان عوامل تولید، عامل نیروی انسانی برخلاف سایرمنابع سازمانی به عنوان ذی شعور و هماهنگ کننده سایر عوامل شناخته می شود و همچنین مهمترین اهرم اصلی در افزایش وکاهش
    بهره وری سازمان می باشد لذا از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و باید توجه خاصی به آن مبذول داشت این نقش در سازمانهای خدماتی اهمیت بیشتری می یابد چرا که انسان یکه تاز صحنه کار و عرصه خدمات مربوطه میگردد. حال اگر این انسان با انگیزه و توانمند و بهره ور باشد میتواند سایر منابع را به نحو احسن و مطلوب به کار گیرد و انواع بهره وری را محقق سازد و نهایتا سازمان را بهره ور کند و گرنه رکود و عقب ماندگی ارمغان نیروی انسانی منفعل و بی انگیزه می باشد.
    اما اینکه چگونه نیروی انسانی بهره ور می شود و یا بهره وری وی افزایش می یابد ؟ سوالی است که پاسخ آن در موسسات و سازمانهای مختلف به تناسب رسالت آنها و نیازهای کارکنان گوناگون است . اگرچه ممکن است این نیازها و عوامل، شبیه بهم باشند اما مطمئنا شدت و اولویت تاثیر آنها بر
    بهره وری کارکنان یکسان نیست.
    در مجموع باید اذعان نمود که فعالیت های هر سازمانی تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل قرار دارد که شناخت و بررسی این عوامل می تواند کمک موثری بر بهبود فعالیت ها وتحقق اهداف سازمانی کند. از طرفی نظر به اینکه بهره وری تابعی است ازعوامل بسیار مختلف، که این عوامل تحت تاثیر رسالت، فعالیت، عملیات و عواملی از این قبیل از سازمانی به سازمان دیگر متفاوت است و همچنین میزان اهمیت و تاثیر این عوامل بر بهره وری سازمان های مختلف یکسان نیست، بنابراین برای سازمان ها امکان پذیر نیست که در تمامی زمینه ها و جنبه های تاثیر گذار وارد شوند. ضرورتا برای رسیدن به به بالاترین میزان بهره وری در ابتدا لازم است طبق معیارها و ضوابط علمی این عوامل از لحاظ اهمیت برای سازمان شناسایی و اولویت بندی شوند، آنگاه برای بهبود بهره وری، برنامه های اجرایی و طرح های لازم تدوین شوند در زمینه عوامل موثر بر بهره وری منابع انسانی در ایران و جهان تاکنون مطالعات زیادی انجام گرفته که هدف واحد همه این تحقیقات رسیدن به اولویت های مشخص متناسب با هرسازمان برای ارتقا هر چه بهتر بهره وری می باشد.
    از آنجائیکه بر اساس آمار دفتر امور روستایی استانداری گیلان حدود 40 درصد جمعیت استان را جمعیت روستایی تشکیل می دهد و همچنین استان گیلان دارای رتبه پنجم در بین سایر استانها از لحاظ تعداد دهستانها می باشد، لذا ضرورت توجه به دهیاریها و برنامه ریزی جهت توسعه روستا امری انکارناپذیر است. در این راستا استانداری گیلان در سال 89 نسبت به جذب 108 نفر از کارشناسان فنی دهیاریها به صورت قرارداد کار معین بدون تعهد استخدامی اقدام نمود و در نظر است جهت ارزیابی آنان و شناسایی عوامل موثر بر بهره وری کارشناسان فنی دهیاریها و اولویت بندی عوامل تاثیر گذار بر بهره وری آنان اقدام شود تا زمینه برای ارتقاء بهره وری و عملکرد آنان مهیا گردد.
    لذا از مقاله تحقیقاتی که آقایان مصطفی الله وردی ، سیدمحمداحسان فرح آبادی و خانم حانیه السادات سجادی با عنوان اولویت بندی عوامل موثر بر بهر ه وری منابع انسانی از دیدگاه مدیران میانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان که در سال 1388 و در فصلنامه بیمارستان ارائه شده بود به عنوان مدل استفاده نمودم.
    1-3 اهمّیت و ضرورت اجرای تحقیق
    به نظر تافلر عصری که در آن به سر می‌بریم دوران سلطه دانایی است (مقدس، 1386،ص29) در سطح کشورها، تحولات کنونی جهان و تجارب پیشین توسعه، نوآوری و بهره‌وری را بعنوان مناسب‌ترین محمل پیشبرد توسعه در قرن جدید تثبیت نموده است. به عبارت دیگر، رفته رفته بر سر این موضوع که ورود و یا ماندن در فهرست جهانی کشورهای تولید و عرضه کننده اندیشه، کالا و خدمات، با توجه به دو اصل پیش‌گفته، تحقق می‌یابد، اتفاق نظر همگانی پدید آمده است. در این بین بهره‌وری معیاری شناخته شده برای ارزیابی توان رقابت‌پذیری تولیدات یک نظام بشمار می‌رود. همچنین به منظور برقراری توازن بین تلاشهای اقتصادی – اجتماعی و استانداردهای زیست محیطی، یک رویکرد جامع و پویا ارایه می‌دهد(پروکوپنکو، 2003، ص 92) بسیاری از کشورها توانسته‌اند بخشی از رشد اقتصادی خود را از این طریق تامین نمایند، و بجای افزایش در مصرف نهاده‌ها و سرمایه‌گذاریهای جدید، به استفاده بهینه از ظرفیتهای موجود همت گماشته‌اند. امروزه کشورها برای رشد و توسعه از رویکردی ترکیبی سود می‌برند. بدین معنی که ضمن ایجاد ظرفیتهای جدید، از ظرفیتهای موجود نیز بطور بهینه استفاده می‌کنند. برای نمونه، طی یک دوره ده ساله 60 درصد رشد اقتصادی ژاپن از افزایش بهره‌وری و 40 درصد از محل ایجاد ظرفیتهای جدید صورت گرفت. آمریکا و مالزی نیز هر یک به ترتیب 50 درصد و 5/42 درصد از رشد اقتصادی خود را از طریق بهبود بهره‌وری بدست آورده‌اند. در سطح بنگاهها نیز بلوغ اقتصاد جهانی شرکتها را برآن داشته تا تلاشهای دامنه‌داری را برای بقای خود انجام دهند. بلوغ اقتصادی از بعد تغییرات ساختاری در محیط بیرونی دو مساله اساسی را پیش‌روی بنگاهها نهاده است. نخست یافتن زمینه‌‌ها و خطوط جدیدی از تجارت و دوم افزایش رقابت بین شرکتها در مشاغل موجود. در چنین محیطی شکاف بین مشاغل موفق و ناموفق بیشتر و بیشتر می‌شود. در بسیاری از
    بازارها مشاغل بحران‌زده و حاشیه‌ای ناگزیر از ترک بازار و یا خارج شدن از دایره فعالیت معینی می‌شوند. اینکه آیا یک بنگاه اقتصادی از منابع موجود بطور بهینه استفاده می‌کند یا نه، از این جهت دارای اهمیت است که درجه سلامت و قدرت منطق رفتار اقتصادی بنگاه با این مولفه مورد سنجش قرار می‌گیرد (شیمیزو، 2004،ص 95).
    بهره وری، استفاده موثر و کارآمد از ورودیها یا منابع برای تولید یا ارائه خروجیها است. ورودیها یا نهاده ها، منابعی (نظیر انرژی، مواد اولیه، سرمایه و نیروی کار) هستند که برای خلق خروجی یا ستانده (که عبارت است از کالاهای تولید شده یا خدمات ارائه شده) توسط یک واحد اقتصادی استفاده می شود . بهره وری برای هر کشور و سازمانی، ضروری بوده و اساس رشد اقتصادی است. طبق برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور نیز می بایست 5/2 درصد از رشد 8 درصدی اقتصاد ، از محل ارتقای بهره وری تحقق یابد (همان،ص104).
    نوسانات بهره‌وری در سطح کلان تابعی از تغییرات آن در سطوح خرد می‌باشد. به عبارتی هر اندازه که چرخه بهبود بهره‌وری در بخشها و زیربخشهای اقتصادی نهادینه شده باشد، امید به رشد یکپارچه نظام اقتصادی افزون‌تر می‌شود. بهبود بهره وری مقدور نیست، مگر با شناخت و تحلیل آن. اندازه گیری بهره وری به ما کمک می کند تا عوامل موثر در بهبود بهره وری را شناسایی کرده و دریابیم که فرصتهای افزایش بهره وری را در کجا جستجو کنیم. اهمیت اندازه گیری بهره وری به حدی است که براساس تجربیات به دست آمده در کشورهای صنعتی گفتــــه می شود “می توان صرفاً با برقراری و اجرای یک سیستم اندازه گیری بهره وری و حتی بدون هیچ گونه تغییری در سازمان یا سرمایه گذاری، گاهی 5 تا 10% بهره وری را افزایش داد”. نوسانات بهره‌وری در سطح کلان تابعی از تغییرات آن در سطوح خرد می‌باشد. هر اندازه که چرخه بهبود بهره‌وری در بخشها و زیربخشهای اقتصادی نهادینه شده باشد، امید به رشد یکپارچه نظام اقتصادی افزون‌تر می‌گردد. اگر هدف ما بهبود بهره‌وری است پیش از آن باید عوامل موثر بر بهره‌وری را شناسایی کنیم. پس گام نخست در چرخه بهبود بهره‌وری، شناسایی عوامل موثر بر بهره وری و پس از آن برنامه‌ریزی، اجرا و اصلاح قرار دارد. در حقیقت سنجش این عوامل، شواهدی از نحوه ترکیب عوامل، میزان منابعی که بی هیچ تاثیری در تولید از دسترس خارج می‌شوند و البته مصرف بهینه برخی از منابع و کارآمدی و اثربخشی مدیریت ارایه می‌دهد، که نهایتا مبنای برنامه‌ریزی برای افزایش بهره‌وری قرار می‌گیرد(محبوبی، 1382، ص45).
    1-4 نوع روش تحقیق
    تحقیق انجام شده بر مبنای هدف کاربردی و بر اساس روش پیمایشی و آزمون تحلیل عاملی میباشد.
    تحقیق حاضر از این نظر کاربردی است که نتایج آن برای گروههای مختلف برنامه ریزان و مدیران بخشهای روستائی و دستگاههای دولتی سیاستگذار قابل بهره برداری است.و از این جهت پیمایشی است که می بایست داده ها از طریق روش میدانی جمع آوری

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع تحقیق درباره طیف، سنجی، اتمی، بسیار

    دسامبر 29, 2018

    با بیشترین شدت را به ترتیب از A تا H نام گذاری نمود. در سال 1820 بروستر35 بیان نمود که این خطوط از فرایند های جذبی در جو خورشید ناشی می شوند.چند محقق دیگر مشاهدات مشابهی را در طیف های ستارگان، شعله ها و جرقه ها ملاحظه کردند. در سال 1834 ویت استون36که طیف های تولید شده بوسیله یک جرقه به جنس الکترودهای بکار رفته بستگی دارند.آنگسترم 37به نوبه خود مشاهده کرد که طیف های جرقه به نوع گاز موجود در اطراف الکترود نیز بستگی دارند. اکتشاف چراغ بنسن38سال 1856 بررسی طیف های شعله را بسیار ساده تر ساخت.کیرشهف 39وبنسن در سال 1859 یک طیف بین شعله ای را ساختند. این دستگاه جدید بررسی غلظت های کم عناصر را که بوسیله سایر روشهای موجود در آن ناممکن بود ممکن ساخت.
    آنها همچنین نشان دادند که منشاء خطوط موجود در طیف های شعله عناصر هستند نه ترکیبات. بلافاصله در اختر شناسی و شیمی تجزیه کاربردهائی برای این تکنیک جدید ارائه شد.در پنج سال بعدی چهار عنصر جدید (Rb،Cs،Ti،In)به کمک طیف بینی نشری شعله ای کشف گردیدند.اولین تجزیه کمی مبتنی بر تکنیک نشر اتمی شعله ای بوسیله چمپیان،پلت و گرنیر در سال 1873 انجام گرفت . طیف سنجی اتمی تکنیکی برای تعیین ترکیب عناصربا استفاده از طیف سنجی الکترومغناطیس یا طیف جرمی است.تکنیکهای مختلفی در دسترس است وانتخاب بهترین روش کلیدی برای دستیابی به نتایج واقعی تر وقابل اعتماد تر است. به طور کلی سه روش تجزیه ای پذیرفته شده از طیف سنجی اتمی به نامهای نشر اتمی ، جذب اتمی و طیف سنجی جرمی وجود دارد که روش جذب اتمی خود به 4 دسته تقسیم می شود .
    طیف سنجی جذب اتمی شعله (FAAS)
    طیف سنجی جذب اتمی کوره گرافیتی ( GFAAS)40
    طیف سنجی نشر نوری القایی پلاسما (ICP – OES) 41
    طیف سنجی جرمی القایی پلاسما (ICP – MS)42 (27)
    3-1-2 .طیف سنجی جذب اتمی (AAS)
    طیف سنجی جذب اتمی در واقع براین اساس است که اتمهای آزاد نور را با توجه به خصوصیات طول موج عناصر جذب می کنند.درواقع تکنیکی که برای اندازه گیری مقدار عناصر شیمیایی موجود درنمونه های محیط زیست با اندازه گیری تابش جذب شده توسط عناصر شیمیایی مورد نظر است. اتمها امواج مرئی یا ماورای بنفش راجذب کرده وآنها رابه سطح بالاتر انرژی انتقال می دهند.روشهای جذب اتمی مقدار انرژی را در فرم فوتون نور که توسط نمونه ها جذب شده اندازه گیری می کنند.دتکتور آنها طول موج امواجی را که به نمونه ها انتقال یافتند را اندازه گیری کرده وآنها را با امواجی که از نمونه رد شدند مقایسه می کند(25).
    انژی مورد نیاز برای هر الکترون که بخواهد از اتم جدا شود راانرژی یونیزاسیون گویندکه برای هر عنصر شیمیایی مخصوص به خودش است. هنگامی که الکترونها در اتم از یک سطح انرژی به سطح دیگر حرکت می کنندیک فوتون با انرژی E آزاد می شود.هر اتم دارای الگوی خاص خود از طول موج است که می تواند انرژی را با توجه به پیکر بندی خاص الکترونها در پوسته ی خود جذب کند. این تکنیک می تواند غلظت 62 عنصر مختلف را در محلولها اندازه بگیرد.
    اگرچه طیف سنجی جذب اتمی مربوط به قرن نوزدهم می باشد ولی نوع مدرن این تکنیک در طول s1950 توسطAlen Wash ویک تیم شیمیدان استرالیایی که در 43CSIRO( کشورهای مشترک المنافع سازمان پژوهشهای علم وصنعت ) به طور وسیعی گسترش یافت(25).
    اتنخابی بودن طیف سنجی جذبی بسیار حائز اهمیت است .چرا که هر عنصر مجموعه ی مختلفی از سطوح انرژی را داردوخطوط جذبی باریکی راتولید می کند.از این رو انتخاب مونو کروماتور برای به دست آوردن یک منحنی کالیبراسیون خطی ( قانون Beer – Lambert ) بسیار حیاتی است. مونوکروماتور یک بخش مهم از طیف سنجی جذب اتمی است .به این علت که برای جداسازی وتفکیک هزاران خطوط تولید شده توسط تمامی عناصر در نمونه ها کاربرد دارد.بدون یک مونوکروماتور خوب حدود جذب به شدت به خطر می افتد. مونوکروماتور برای انتخاب وتعیین طول موج خاصی از نور که به وسیله ی نمونه جذب می شود وبرای خروج سایر طول موجها کاربرد دارد.انتخاب طول موج خاص نور منجر به تعیین عناصر خاص می گردد. امواج جذب شده توسط مونو کروماتور به دتکتور منتقل می شود که ویژگی آن تبدیل سیگنالهای نوری به سیگنالهای الکتریکی برحسب شدت نور است(25).
    این تکنیک برای اندازه گیری فلزات سنگین بسیار پر کاربرد است.از آنجا که فلزات سنگین برای محیط زیست وسلامت بشر حتی در غلظتهای بسیار کم هم دارای اثرات بسیار مضری می باشند، تعیین آنها بسیار مهم است.خصوصا” فلزاتی چون آرسنیک ، کادمیوم ، کرم ، مس ، نیکل وسرب. اتمیزه کردن وتبدیل مواد به پودر در طیف سنجی جذب اتمی به دو شکل صورت می گیرد.یکی از آنها شعله می باشد که از سوخت استیلن وهوا استفاده می گردد ودیگری کوره های گرافیتی است که برای فلزات کمیاب کاربرد دارد.
    طیف سنجی شعله وکوره سالهاست که برای آنالیز فلزات به کار می رود.امروزه از آنها بیشتر از هر زمان دیگر برای تعیین فلزات وهمچنین در کارهای زیست محیطی استفاده می شود.به این دلیل که نیاز به تعیین پایین ترین حد تشخیص فلزات کمیاب برای آنالیز بسیار احساس می گردد.
    با پیشرفت علوم ، روشهای طیف سنجی نشر نوری القایی پلاسما (ICP – OES) وطیف سنجی جرمی القایی پلاسما (ICP – MS) به دنبال جذب اتمی به وجود آمدند (25).
    3-1-2-1.طیف سنجی جذب اتمی شعله (FAAS)

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع تحقیق درباره استان زنجان، سطح بلوغ

    دسامبر 29, 2018

    هستندو شامل مکانیسمهای محافظتی دربرابر استرس های خارجی می باشند.آنها دارای فعالیتهای آنتی اکسیدانی هستندووقتی دررژیم غذایی مورد استفاده قرار می گیرند دارای اثرات مفیدی روی سلامتی می باشند(65). توزیع وساختار ترکیبات شیمیایی میوه ی زیتون بسیار پیچیده است وبه پارامتر هایی چون شیوه ی کاشت ، خاستگاه جغرافیایی و سطح بلوغ بستگی دارد.فنولهای زیتون در انتقال خواص ضد میکروبی به بخشهای مختلف گیاه نقش عمده ای دارند وهمچنین مسئول میزان قهوه ای شدن در این میوه می باشند.این ترکیبات فنولیک درخواص حسی ، عطر وطعم زیتون وخواص دارویی ومزایای مرفولوژیک آن هم تاثیر گذارند.
    اصلی ترین فنولهای لیپوفیل درزیتون کرسولها هستند درحالیکه مهمترین فنولهای هیدروفیل اسیدهای فنولیک، الکلهای فنولیک ، فلاونوئیدها می باشند.آنها درتمام قسمتهای گیاه وجود دارند اما غلظت وماهیت آنها تا حد زیادی دربین بافتهای مختلف متفاوت است(43). پلی فنولها ی زیتون هم شامل اولئوروپئین ، هیدروکسی تیروزول ، اسید کافئیک و تیروزول می باشد(65) که ساختار این ترکیبات درشکل 2-1- 6. آمده است(43).

    شکل 2- 1- 10. ساختار شیمیایی ترکیبات مهم بیواکتیو درزیتون
    ترکیبات فنولیک 3-2 % ازمیوه زیتون را تشکیل می دهند که در بین آنها اولئوروپئین (باطعم تلخ ) ترکیب غالب پلی فنول است .درمورد سطح اولئوروپئین در زیتون سه مرحله وجوددارد:
    مرحله ی رشد : زمانی که اولئوروپئین جمع می شود.
    مرحله ی بلوغ سبز: زمانی که سطح آن تاحدی کاهش می یابد.
    مرحله ی بلوغ سیاه : زمانی که سطح آن به مقدارزیادی کاهش می یابدو آنتوسیانین تجمع می یابد.
    این ترکیب محلول درآب بوده وهنگامی که زیتونها درآب یا آب نمک خیسانده می شوند خروج آن تسهیل می یابد(65 ).

    2-1-5-4 . سطح پروتئین درمیوه خام زیتون
    گوشت زیتون شامل مقدار کمی از پروتئینهای محلول وغیر محلول درحدود 5/1% w/w است. پروتئینهای محلول می توانند به داخل آب نمک وارد شوند وتولید اسید آمینه های لازم جهت میکروارگانیسمهای تخمیری کنند وامکان رشد میکروارگانیسمهای عامل فساد را فراهم نمایند.اسید آمینه های اصلی زیتون های خام شامل : آرژنین ، آلانین ، اسید آسپاراتیک ، اسید گلوتامیک ، گلایسین و… می باشد(65 ).
    2-1-5-5 . رنگدانه گوشت میوه زیتون
    گوشت زیتون شامل کلروفیل aوb (سبز) ، کارتنوئید ، تری ترپنیک هیدروکربن (زرد) ، آنتوسیانین (ارغوانی – سیاه) می باشد.رنگهای سبز وزرد محلول در روغنند ولی آنتوسیانینها درآب محلولند.کلروفیل رنگدانه ی اصلی میوه زیتون است ونقش مهمی در فتوسنتز دارد .وقتی میوه به بلوغ می رسد ، سطح کلروفیل کاهش می یابددرحالیکه سایر پیگمانها ، بتا کاروتن و آنتوسیانینهای سیاه- ارغوانی افزایش می یابند.آنتوسیانیهای اصلی شامل سیانیدین می باشد(65 ).

    2-1-5-6 . مواد معدنی زیتون
    زیتونها خوراکی منبع خوبی از مواد معدنی ماکرو(فسفر، پتاسیم، سدیم، کلسیم،منیزیم ،سولفور )وعناصر جزئی ومیکرو (برون ، مس ، آهن، منگنز، روی ) می باشند که تفاوت در سطح مواد معدنی در گوشت زیتون تابعی از شرایط رشد مانند کیفیت خاک ، سطح آب کاربردی ،سطح ومقدار وترکیب کودها ومواد به کار رفته شده می باشد(65 ).
    2-1-5-7 . ویتامینهای زیتون
    زیتون هم شامل ویتامینهای محلول درآب وهم محلول در چربی می باشدوعلاوه برآن در حین تخمیر توسط فعالیت میکروبیولوژیکی می توان به آن ویتامین افزود.به طور کلی ویتامینهای محلول در آب در طول فرایند آغلب از بین می روندولی ویتامینهای محلول در چربی باقی می مانند.
    ویتامینهای محلول در آب زیتون شامل : ویتامین C (اسید آسکوربیک ) ، B1 (تیامین ) ، B2 (ریبو فلاوین ) ، B6 (پیریدوکسین ) ، نیسین
    ویتامینهای محلول در چربی زیتون شامل : کاروتن (پیش ساز ویتامین A) ، توکوفرول (گروه ویتامین E ) که این گروه دارای خاصیت آنتی اکسیدانی نیز می باشد(65).

    2-1-6. شرایط اقلیمی مناسب جهت کشت زیتون
    2-1-6-1 . دماوشرایط آب وهوا
    آب وهوا یکی از مهمترین فاکتورهای محدود کننده توزیع زیتون است. درجه حرارت مهمترین عامل محیطی است که گلدهی زیتون را تحت تاثیر خود قرار می دهد(19) . وقتی دما درفصل بهاربه F?70 می رسد رشد آغاز می گرددو زمانیکه دما درفصل پاییز به زیر این درجه حرارت برسد رشد متوقف می شود. نیاز سرمایی برای نمو گل یک عامل حیاتی است. بطوریکه هر گاه سرمای زمستانی در مناطق های وجود نداشته باشد گلدهی زیتون مطلقاً انجام نخواهد شد. نیاز سرمایی ارقام مختلف زیتون متفاوت است و به مقدار زیادی به محیط استقرار آنها بستگی دارد (19).مقاومت به سرمای درختان زیتون مشابه مرکبات است.با افزایش سن درختان واندازه تنه این مقاومت افزایش می یابد.این امر موجب حفاظت از آسیب به برگها وساقه های کوچک دردمای F?17 وآسیب بیشتر دردمای F?12 می شود.آسیب انجمادی زیتونها بستگی به مدت زمانی که دردجه حرارت پایین باقی می ماند وهمچنین به سختی درختان دارد.به عنوان مثال کاهش تدریجی درجه حرارت از F?95 به F?25 ، بادهای شدید ورطوبت کم می تواند آسیبهای انجمادی را شدیدتر کند.اینگونه آسیبها که در اوسط زمستان رخ می دهند جدی تر از ابتدا وانتهای سایر فصول می باشند. دماهای بحرانی که به درخت زیتون آسیب اندک وارد می کند از 8- تا10 – درجه سانتیگراد است و دماهایی که منجر به نابودی کامل درخت می شود از 17 – تا 22 – درجه سانتیگراد می باشد (19). بنابراین زیتون دربرابر یخبندانهای شدید حساس است وشاخه های بارده درخت درحرارته
    ای C?5 – ممکن است ازبین بروند ویخبندانهای کوچک ناگهانی موجب ایجاد سوراخهای کوچک روی شاخه های بارده خواهد شد.میانگین دما برای دوره ی گلدهی C?25 وبرای رشد ونمو C?35 می باشد. اگر در منطقه ای درجه حرارت هوا دردوره استراحت گیاه به تدریج کاهش یابد حتی اگربه 13 – درجه سانتیگراد هم برسد خسارت واردشده به درخت قابل توجه نخواهد بود ولی اگر درهمین زمان درجه حرارت بطورناگهانی کاهش یابد ممکن است به نابودی گیاه منجر شود (18). دمای بالانیز در زمان گلدهی، اثر منفی بر رشد شکوفه ها، گرده افشانی و تشکیل میوه دارد. آزمایشات دنی و مک ایچرن ) 1985) ، در کالیفرنیا نشان داد که در دوره قبل و بعد از شکوفه دهی ممکن است تولید میوه در دماهای زیاد (37.8 درجه سانتیگراد) آسیب ببیند. دمای بیشتر از این مقدار، دمای بحرانی محسوب می شود. بهترین دما هنگام شکوفه دهی 22- 18درجه سانتیگراد می باشد. دمای بالاتر از 33 درجه، گلها را می سوزاند(19).

    2-1-6-2 . رطوبت
    زیتون درمناطقی که بارندگی بین 600-400 میلیمتر در حداقل ? ماه از سال باشد بصورت دیم بخوبی رشد ونمو کرده ومحصول قابل قبولی تولید می کند با وجود این ، درمناطقی که بارندگی آنها در سال 1000 میلیمتر یا بیشتر و 200 میلیمتر یا کمتر هم باشد پرورش داده می شود.اصولا درخت زیتون به رطوبت زیاد محیط ، حساسیت دارد واز کاشت آن درمجاورت دریا باید خودداری کرد .زیرا رطوبت زیاد ومداوم زمینه را برای رشد وحمله بیماریهای قارچی وباکتریایی فرآهم می آورد . خشکی هم موجب ریزش وکوچک شدن میوه می شود اما خاکهایی که دارای ظرفیت نگهداری آب هستند حتی با 200میلیمتر باران سالیانه محصول نسبتا” مناسب تولید می کند(18).
    2-1-6-3 . ارتفاع از سطح دریا
    ارتفاع از سطح دریا نقش مهم واساسی در میزان کیفیت روغن تولیدی دارا می باشدزیرا برروی عوامل جوی ازقبیل باران،برف، درجه حرارت و… تاثیردارد. کاشت زیتون در ارتفاع بالاتر از 800 متر درشیبهای جنوبی وبالاتر از 600 متر درشیب های شمالی توصیه شده است. درایران زیتون در ارتفاعات 1500 متر درشیراز ، صفر دربوشهر ، 100 متر دردزفول و 400 متر درمنجیل بخوبی رشد ونمو می کند(18).
    جدول2- 1- 4 . سازگاری زیتون نسبت به ارتفاع از سطح دریا
    درجه اولویت
    خیلی مناسب

    مناسب

    نسبتا” مناسب
    تناسب کم
    غیر مناسب

    ارتفاع از سطح دریا(متر)
    تا 700

    1000-700

    1200- 1000
    1400- 1200
    1400

    2-1-6-4 . انطباق با خاک
    زمینهای زیر کشت زیتون باید18-12 ماه قبل از کاشت درختان آماده شوند. هرگونه اصلاحات لازم می بایست قبل از کاشت روی نمونه یا نمونه های خاک صورت گیرد.درختان باید فاصله ی کافی جهت دریافت نور لازم داشته باشند. اخیرا” طوری کاشته می شوند تا بتوان به روش مکانیزه برداشت محصول را انجام داد.فاصله ی لازم برای اغلب گونه ها 30 فوت در30 فوت یا 48 درخت درهر هکتار است. انواع کوچکتر را می توان به صورت فشرده 25×25 فوت یا 70 درخت درهرهکتار کاشت.درختان باید به طور کامل درزمان کاشت آبیاری شوند.
    pH مناسب خاک 5/7-7 ،EC مناسب خاک 8/3-8/2 ds/m وعمق مناسب خاک 5/1-1 متر می باشد.خاکهای شنی ولومی برای احداث باغ مطلوب است.از نظر بافت خاک میزان pH ، بی کربنات ، موادآلی وعناصر ماکرو باید آزمایش شوند.در شرایطی که مواد آلی خاک کمتر از 1% در شرایط دیم وکمتر از 2% درشرایط آبی باشد می بایست خاک با مواد آلی تقویت گردد.شیب مناسب خاک باید 50-8 % باشد.از انتخاب زمینهای پست با احتمال تجمع سرما وبا زهکشی نامناسب وخاک شور می بایست اجتناب کرد( 18) .

    شکل2- 1- 11 . تصاویری از باغات زیتون

    – وضعیت خاک دراستان گیلان
    شرایط خاص اقلیمی استان گیلان به خصوص وضع رطوبت و بارندگی و اعتدال هوا در تشکیل خاک های گیلان نقش عمده ای ایفا نموده اند. تکامل خاک های گیلان بیشتر تحت تاثیر رطوبت ،عمل آب و پوشش گیاهی بوده است . شست و شوی خاک ها و تخریب انواع سنگ ها، ناهمواری، پوشش گیاهی، موجودات زنده خاک، زمان و اثرات انسان بر روی خاک ها سبب پیدایش خاک های متنوعی در گیلان شده اند که در کنار یکدیگر تشکیل و تکامل یافته اند. به طور کلی خاک های استان به دو بخش کوهستانی و جلگه ای تقسیم می شوند.
    – بخش جلگه ای گیلان از مواد آبرفتی تشکیل شده و بر روی آن خاک های متنوعی از تخریب انواع سنگ های رسوبی ، آذرین و دگرگونی به وجود آمده است. فرآیند رسوب گذاری به عنوان مهم ترین عامل در تشکیل و تکامل خاک ها در این بخش به حساب می آید. اگر چه خاک های این محدوده بیشتر سنگین و ریز بافت می باشند ولی در حرکت از ساحل به پای کوه ها به دلیل تفاوت در دانه بندی و همچنین نقش آب های زیر زمینی در تکامل خاک و تغییر در روند سطح آب های زیرزمینی شاهد تغییر در نوع خاک و نوع کاربری آن ها هستیم .
    – در مناطق کوهستانی گیلان عوامل آب و هوایی در تشکیل خاک و پوشش گیاهی در تکامل آن تاثیر بیشتری دارند. بنا بر این با توجه به تفاوت آب و هوا در سطوح ارتفاعی مختلف و نوع سنگ ، میزان فرسایش متفاوت بوده در نتیجه از نظر نوع و ضخامت خاک و نیز پوشش گیاهی شرایط متفاوتی در ارتفاعات مختلف دیده می شود .
    در نقاط بسیار مرتفع کوهستانی با شیب زیاد و سطوح سنگی که بدون خاک می باشد پوشش گیاهی وجود ندارد و یا در مواردی با گیاهان بوته ای بسیار فقیر پوشانده شده اند؛ و هر جا که پوششی از خاک های سنگلاخی و سنگریزه دار وجود دارد به صورت دیم زار و مرتع مورد استفاده قرار می گیرند ول
    ی در قسمت اعظم کوه های مرتفع و کم ارتفاع رو به شمال با دره های عمیق ، چون ضخامت خاک و میزان رطوبت بیشتر بوده است از جنگل های متراکم و انبوه پوشیده شده اند .به طور کلی خاک های منطقه ی گیلان دارای مشخصات زیر هستند:
    – از تنوع زیادی برخوردار هستند.
    – خاک های مختلف در کنار هم تکامل یافته اند چون عوامل سازنده ی خاک ها در این منطقه توانسته اند حداکثر تاثیر خود را بر روی خاک بگذارند.
    – این خاک ها به شدت تحت تاثیر آب قرار دارند.
    – میزان مواد آلی موجود در سطح این خاک ها بسیار بالا است و در صورت برخورداری از زهکشی مناسب بسیار حاصل خیز اند چون شرایط اقلیمی و فیزیکی مناسبی دارند(90).

    – وضعیت خاک طارم استان زنجان
    بنا به روش رده بندی جامع خاک (USDA Soil Taxonomy 2006) ومطابق با روش جهانی ( FAO-UNESCO1990 ) خاک های شهرستان طارم در 4 رده انتی سول، آریدی سول،این سپتی سول و مولی سول قرار گرفته اند.
    Entisols : همانطور که از اسمشان بر می آید این خاک ها به خاک های بسیار جوان معروفندو فاقد تکامل پروفیلی بوده و دلیل آن جوان بودن مواد مادری و یا مقاوم بودن آنها است .این خاک ها در هر رژیم رطوبتی و مواد مادری و پوشش گیاهی تشکیل می گردد.
    Aridisols : به خاکهای مناطق با رژیم رطوبتی خشک اطلاق می گردد که در بخش عمده ای از سال که گرمای خاک برای رشد گیاه مناسب است رطوبت خاک در نقطه پژمردگی است.
    Inceptisols : به خاک های مناطق مرطوب یا نیمه مرطوب اطلاق می گردد که در افق هوادیده ی آن بازها و آهن و آلومینیوم انتقال پیدا کرده ولی هنوز مقادیری از کانی های قابل تخریب در آن باقی مانده است.
    Molisols : این خاکها دارای افق سطحی با ساختمان گرانوله ،رنگ تیره و مواد آلی زیاد می باشند (51).
    2-1-6-5 . کشت
    زیتون مقاوم به خشکی است اما زمانی که آب به اندازه کافی دردسترس باشد بهتر رشدمی کند.البته می بایست از آبیاری بیش از اندازه ی آن خودداری کرد(ب).تعیین تراکم کاشت به عواملی از قبیل شرایط اقلیمی،بارندگی، سیستم آبیاری، عمق وحاصلخیزی خاک، توپوگرافی(پستی وبلندی زمین) قدرت وحجم تاج وشدت تابش و…وابسته می باشد. برای احداث باغ چندین طرح مناسب وجوددارد اما در همه این طرحها باید دواصل عمده، امکان استفاده ازنورخورشید و ماشین آلات کشاورزی مد نظر قرارگیرد(18).
    مهم ترین سیستم های کشت:
    مربعی: این طرح یکی از معمولی ترین طرحهایی است که در باغهای زیتون مورد استفاده قرار می گیرد.در این سیستم فاصله درختان درختان روی ردیف با فاصله آنها بین ردیف یکسان بوده وهنگامی که درختان به اندازه ورشد حداکثر به اندازه ورشد حداکثر خود رسیدند درصبح وعصر روی یکدیگر سایه اندازی می کنند. بنابراین این روش برای مناطق ابری وسردسیر مناسب نبوده واغلب برای مناطق آفتابی وگرمسیر توصیه می شود. در مناطق نیمه گرمسیری جنوبی سیستم مربع6 ×6 مناسب می باشد .
    لوزی : همانند طرح مربعی می باشد با این تفاوت که درختان نسبت به ردیف مجاور بصورت اریب قرار گرفته اند.
    شش ضلعی: در این سیستم شش درخت درگوشه های یک شش ضلعی منظم قرار می گیرند ویک درخت در مرکز آنها کشت می شود.
    مستطیلی: در این سیستم فاصله درختان دربین ردیف ها بیش از فاصله آنها

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع تحقیق درباره استان زنجان، شهرستان رودبار

    دسامبر 29, 2018

    2-6-1. میزات عناصر بر حسب (mg/100 g) در زیتونها دردوره رسیدگی سبز وپس از آب نمک گذاری………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..83
    جدول 2-6-2. نتایج اندازه گیری فلزات سرب وکادمیوم درانواع زیتون توسط دانشمندان متعدد درسالهای مختلف و مقایسه آن با نتایج سال 2012 ترکیه…………………………………………………………………………………………….85
    جدول 3-1-1. مواد مورد استفاده……………………………………………………………………………………………………………………97
    جدول 3-1-2. تجهیزات مورد استفاده…………………………………………………………………………………………………………….98
    جدول 3-1-3. لوازم مورد استفاده…………………………………………………………………………………………………………………..98
    جدول 3-2-1. پارامترهای دستگاهی جهت خواندن میزان سرب وکادمیوم موجود درنمونه ها………………..106
    جدول 4-1 . میانگین غلظتهای سرب وکادمیوم (mg/kg DW) موجود در نمونه های زیتون سبز علی آباد استان گیلان (شهریور 1392 )……………………………………………………………………………………………………………………….109
    جدول 4-2 . میانگین غلظتهای سرب وکادمیوم (mg/kg DW) موجود در نمونه های زیتون سبز طارم استان زنجان(شهریور 1392 )……………………………………………………………………………………………………………………………….111
    جدول 4- 3 .نتایج حاصل از میانگین کل غلظت سرب وکادمیوم را درنمونه های زیتون سبز علی آباد گیلان (برحسب mg/kg دروزن خشک ) در شهریور سال1392………………………………………………………………………….113
    جدول 4- .4 نتایج حاصل از میانگین کل غلظت سرب وکادمیوم را درنمونه های زیتون سبز طارم زنجان (برحسب mg/kg دروزن خشک ) در شهریور سال1392………………………………………………………………………….113
    جدول 4 – 5 . حدمجاز واستاندارد FDA و EPA برای سرب وکادمیوم درمواد غذایی………………………….113
    جدول 4- 6. بیشترین وکمترین میزان آلاینده های سرب وکادمیوم (mg/kg DW ) درنمونه های زیتون علی آباد گیلان در شهریور سال1392……………………………………………………………………………………………………………114
    جدول 4-7. بیشترین وکمترین میزان آلاینده های سرب وکادمیوم (mg/kg DW ) درنمونه های زیتون طارم زنجان در شهریور سال1392………………………………………………………………………………………………………………….115

    فهرست نمودارها
    عنوان صفحه
    نمودار 4-1 . مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده های سرب وکادمیوم(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد استان گیلان (شهریور1392)……………………………………………………………………………………………………….116
    نمودار 4-2 . مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده های سرب وکادمیوم(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز طارم استان زنجان(شهریور1392)……………………………………………………………………………………………………………117
    نمودار 4- 3. مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده سرب(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد استان گیلان با حد مجاز آلاینده سرب (mg/kg DW ) 0.5 در FDA & EPA…………………………………………….118
    نمودار 4- 4. مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده کادمیوم(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد استان گیلان با حد مجاز آلاینده کادمیوم (mg/kg DW ) 0.05 در FDA & EPA……………………………….119
    نمودار 4- 5. مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده سرب(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز طارم استان زنجان با حد مجاز آلاینده سرب (mg/kg DW ) 0.5 در FDA & EPA………………………………………………..120
    نمودار 4- 6. مقایسه ی میانگین غلظت آلاینده کادمیوم(mg/kg DW ) در نمونه زیتونهای سبز طارم استان زنجان با حد مجاز آلاینده کادمیوم (mg/kg DW ) 0.05 در FDA & EPA………………………………………….121
    نمودار 4- 7. مقایسه ی میانگین غلظت سرب(mg/kg DW) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد وطارم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..122
    نمودار 4- 8 . مقایسه ی میانگین غلظت کادمیوم(mg/kg DW) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد وطارم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..122
    نمودار4- 9 . مقایسه ی میانگین آلاینده سرب(mg/kg DW) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد وطارم با حدمجاز استانداردسرب (mg/kg DW ) 0.5در FDA & EPA…………………………………………………………………123
    نمودار4-10 . مقایسه ی میانگین آلاینده کادمیوم(mg/kg DW) در نمونه زیتونهای سبز علی آباد وطارم با حدمجاز استانداردکادمیوم (mg/kg DW ) 0.05 در FDA & EPA………………………………………………………123
    نمودار 4-11 . درصد آلاینده های موجود درنمونه های مورد مطالعه………………………………………………………..124
    فهرست اشکال
    عنوان صفحه
    شکل 2-1- 2. زیتون سبز…………………………………………………………………………………………………………………………..19
    شکل 2- 1- 2 . سیستماتیک و طبقه بندی زیتون…………………………………………………………………………………20
    شکل 2- 1- 3 . استان گیلان وشهرستان رودبار……………………………………………………………………………………….22
    شکل 2- 1- 4 . نقشه ماهواره ای روستای علی آباد استان گیلان…………………………………………………………..23
    شکل 2- 1- 5 . تصاویری از روستای علی آباد……………………………………………………………………………………………23
    شکل 2- 1- 6. است
    ان زنجان وشهرستان طارم……………………………………………………………………………………………24
    شکل 2- 1- 7 . زیتون زرد روغنی……………………………………………………………………………………………………………..32
    شکل 2-1-8 . دیاگرام شماتیک میوه زیتون……………………………………………………………………………………………..33
    شکل 2-1- 9 . ساختار شیمیایی اولئوروپئین…………………………………………………………………………………………..35
    شکل 2-1- 10. ساختار شیمیایی ترکیبات مهم بیواکتیودرزیتون…………………………………………………………….38
    شکل2-1- 11 .تصاویری از باغات زیتون…………………………………………………………………………………………………….44
    شکل 2- 1-12 .مراحل برداشت وآماده سازی زیتونها…………………………………………………………………………………50
    شکل 2- 4- 1. نماد شیمیایی سرب…………………………………………………………………………………………………………….64
    شکل 2- 5- 1 . نماد شیمیایی کادمیوم………………………………………………………………………………………………………74
    شکل 3-1-1 . طیف سنجی جذب اتمی شعله…………………………………………………………………………………………….91
    شکل 3-1- 2 . طیف سنجی جذب اتمی کوره گرافیتی………………………………………………………………………………92
    شکل 3-1- 3 . طیف سنجی نشر نوری – نوع شعاعی…………………………………………………………………………………93
    شکل 3-1- 4 . طیف سنجی نشر نوری – نوع محوری……………………………………………………………………………….94
    شکل 3-1- 5. طیف سنجی نشر نوری القایی پلاسما…………………………………………………………………………………94
    شکل 3-1- 6. سیستم ICP- MS ساده با فن آوری سلول جهانی ( UCT )……………………………………….95
    شکل 3-2-1 . نمونه زیتون جمع آوری شده……………………………………………………………………………………………….100
    شکل 3-2-2 . طریقه ی آماده سازی و صاف کردن نمونه ها……………………………………………………………………..103
    شکل 3-2-3 . طریقه ی هضم کردن نمونه ها………………………………………………………………………………………….104
    شکل 3-2-4 . دستگاه جذب اتمی……………………………………………………………………………………………………………105
    شکل 3-2-5. منحنی کالیبراسیون سرب Pb…………………………………………………………………………………………….107
    شکل 3-2-6. منحنی کالیبراسیون سرب Cd…………………………………………………………………………………………….107
    شکل 4-1 . تصویر ماهواره ای باغهای مورد مطالعه در علی آباد رودبار………………………………………………………110
    شکل 4-2 . تصویر ماهواره ای باغهای مورد مطالعه در طارم زنجان…………………………………………………………….112
    شکل 5-2-1 . پراکندگی معادن ایران………………………………………………………………………………………………………. 129
    شکل 5- 2- 2 . معدن انگوران استان ز نجان………………………………………………………………………………………………129

    .شکل 5-2-3 . اثرات منفی کادمیوم بر استخوان ( بیماری Itai – Itai) ……………………………………………….133
    شکل 5- 2- 4 . ورود پسابها به بستر رودخانه سفیدرود……………………………………………….134
    شکل 5- 2- 5 .ورود پسابها به آبهای استان گیلان……………………………………………………………………………………134
    خلاصه فارسی
    زیتون با نام علمی Olea europaea.L بومی مناطق مدیترانه است(33) واین منطقه به تنهایی 99% تولید و87% مصرف روغن زیتون جهان را دربر می گیرد(74). زیتون یکی از مهمترین محصولات کشاورزی است.با توجه به درصد بالا وکیفیت مطلوب روغن آن وفواید این میوه وروغن حاصله ازآن و با عنایت به این مسئله که سرانه مصرف زیتون در ایران 160 گرم درسال است افزایش سطح زیر کشت و توسعه ی کشت زیتون یکی از پروژه های مهم در ایران می باشد(57).
    برای ارزیابی میزان سرب وکادمیوم حدود 200 نمونه زیتون سبز با هسته را از 20 باغ در علی آباد استان گیلان وطارم استان زنجان که از جمله قطبهای مهم کشت زیتون در ایران می باشند به طور تصادفی جمع آوری نمودیم.تجزیه وتحلیل با توجه به پروتکل استاندارد بین المللی توسط روش هضم مرطوب ( با استفاده از (HNO3 ، HCLO4 ، H2SO4 (3 : 3 :2 ) و H2O2 ) انجام شده وتمامی اقدامات احتیاطی لازم برای جلوگیری از هر گونه آلودگی ممکن نیز صورت پذیرفته است.نمونه ها به روش هضم اسیدی با استفاده از دستگاه طیف سنج اتمی مورد آنالیز قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که میزان سطح سرب وکادمیوم در تمامی نمونه های مورد آنالیز بالاتر از حد قابل قبول استانداردهای FDA و EPA بودند . به طوریکه متوسط میزان سرب درزیتونهای منطقه طارم بیشتر از علی آباد ومتوسط میزان کادمیوم درمنطقه علی آباد بالاتر از طارم بوده است.
    با توجه به بالا بودن مقدار فلزات سنگین درزیتون ، لازم است که کنترل بیشتری درمقدار کود وسموم انجام گیرد واز ورود منابع آلوده کننده آب وخاک مزارع جلوگیری شود وهمچنین باغات کشت زیتون درفاصله هر چه بیشتر از جاده ها ومعادن فلزات سنگین قرار گیرند.
    کلید واژگان : زیتون سبز ، فلزات سنگین ،دستگاه طیف سنجی جذب اتمی ، زنجان ،گیلان

    مقدمه
    زیتون از جمله درختانی است که فواید چندگانه داردوتقریبا” تمام بخشهای آن مورد استفاده قرار می گیرد.محصولات اصلی آن شامل روغن زیتون وکنسرو آن می باشد(98). میوه زیتون ومحصولات آن متعلق به گروهی از مواد غذایی هستند که اصطلاحا”عملگر1خوانده می شوند.این به دلیل ترکیبات فنولیک زیتون بوده که داری خواص آنتی اکسیدانی ،آنتی موتاژنیک، ضد سرطانی

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع پایان نامه ارشد درمورد حل اختلاف، امام صادق

    دسامبر 29, 2018

    به‌ امور آبیاری‌ کشور بود. مقام‌ رئیس‌ این‌ دیوان‌ بلافاصله‌ پس‌ از صدر اعظم‌ قرار داشت‌. این‌ دیوان‌ برای‌ آب‌ بران‌ و مامورین ‌و میرابها وظایفی‌ مقرر کرده‌ بود که‌ در صورت‌ تخلف‌ به‌ شدت‌ مجازات‌ می‌شدند
    در عصر حاضر نیز با التفات به گسترش روز افزون بخشهای مختلف کشور به آب، بالاخص در دو حوزه مهم صنعت و کشاورزی، و همچنین ایجاد ممنوعیت دولت در اکثر دشتهای کشوربه لحاظ حفر چاه و یا افزایش بهره برداری از منابع موجود، زمینه ایجاد اختلافات عدیده ای را بر سر موضوع آب و مالکین آن ایجاد نموده است.به نحوی که اگر برای جنگها و لشگر کشیها در گذشته پای نفت در میان بود، در چند سال آینده آب مساله ای خواهد بود که شاید شدیدترین در گیری های دنیا را رقم بزند.
    از اختلافات شایع در این حوزه میتوان به نحوه تقدم و تاخر برداشت از آب، عدم رعایت حریم در حفر چاه، اختلاف در خصوص اصل حقابه بر بودن و میزان آن و …..میباشد که جملگی آن حول دو محور عمده مطرح میگردد:
    1-3-3-2. بند اول: اختلافات فی مابین حقابه بران ازمنابع آبی
    در مواقع بروز اختلاف فی مابین مالکین یک چاه یا قنات و .. دادگاه ها عمومی دادگستری صالح به رسیدگی میباشند.تجربه نشان داده است که اکثر اختلافات حقوقی و کیفری فی مابین مالکین درحوزه آبهای تحت الارضی اولا به دلیل عدم ثبت دقیق میزان مالکیت یا حقابه بر بودن مالکین در گذشته تاکنون و در ثانی افزایش اراضی در تحت کشت در مناطق ممنوعه و به تبع آن نیاز بیش از پیش کشاورزان به آب بوده و میباشد.لیکن اختلاف حاصله در آبهای سطحی به دلیل سابقه بالای بهره برداری از آن و وجود میرابها که فی الواقع بعنوان قاضی آب میتوان در هنگام بروز اختلاف از آنان نام برد، به نحوه تقدم و تاخر برداشت آب میتوان یاد کرد.که گواه بازر این موضوع اختلاف فی مابین حقابه بران نهر کبیر چشمه علی(17000 نفر حقابه بر) در سالهای قبل از احداث سد دامغان میتوان اشاره کرد.که در هر دو مورد ذکر شده دادگاه ضمن بررسی اسناد و مدارک طرفین ،عندالزروم ضمن استعلام از ادارات مرتبط من جمله شرکتهای آب منطقه ای و با استناد به اصل 45 قانون اساسی که مالکیت اصلی آب را از حاکمیت اشخاص خارج ÷و صرفا اجازه بهره برداری از آن را به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار مینماید به موضوع رسیدگی و حل اختلاف مینمایند.
    2-3-3-2. بند دوم: اختلافات فی مابین حقابه بران و دولت
    یکی دیگر از اختلافات و دعوای به طرح دعوای مالکین و حقابه بران علیه دولت و یا بالعکس برمیگردد.درمواقعی که مالکین از تصمیمات و اقدامات وزارت نیرو معترض میباشند( اعم از تعدیل دبی پروانه-صدور مجوز حفر چاه بدون رعایت حریم-الزام به صدور مجوز حفر چاه و …) تا قبل از تصویب قانون تعیین تکلیف مصوب 1389 دادگاه های عمومی صالح به رسیدگی بودند، لیکن قانون تعیین تکلیف چاههای آب فاقد پروانه بهره برداری، علی رغم مخالفتهای موجود، در تاریخ 13 تیرماه1389 به تصویب مجلس شورای اسلامی و ده روز بعد ،یعنی روز23 تیرماه 1389 به تصویب شورای نگهبان رسیده و به دلیل عدم ابلاغ در فرجه مقرر از سوی رئیس جمهور، حسب اختیار حاصله از تبصره یک ماده یک قانون مدنی، دستور انتشار آن در تاریخ 27 تیرماه1389 توسط رئیس مجلس صادر شد و در تاریخ 22 شهریور1389 توسط رئیس جمهور برای اجرا ابلاغ گردید.
    تبصره 5 ماده واحده مبحوث عنه مقرر می دارد: “وزارت نیرو مکلف است جهت رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرای این قانون و قانون توزیع عادلانه ی آب مصوب 1361، در هر استان کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی، مرکب از یک نفر قاضی با حکم رئیس قوه قضائیه، یک نفر نماینده سازمان جهاد کشاورزی استان با حکم رئیس سازمان و یک نفر نماینده شرکت آب منطقه‌ای استان با حکم مدیرعامل شرکت تشکیل دهد و نسبت به بررسی پرونده های شکایات واصله اشخاص علیه دولت اقدام نماید. رای لازم توسط قاضی عضو کمیسیون صادر می گردد.
    احکام صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ ، قابل تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری می باشد. از تاریخ تصویب این قانون، کلیه دعاوی اشخاص علیه دولت مطروحه در محاکم عمومی برای اتخاذ تصمیم به این کمیسیون احاله خواهد شد. وظایفی که برعهده این کمیسیون نهاده شده، بسیار فراتر از عنوان قانون، عنوان کمیسیون، تبصره های آن و حتی روح و مفاد آن است. زیرا موضوع ماده واحده و فلسفه وضع آن در تعیین تکلیف چاههای غیرمجاز می باشد ولی در تبصره حاضر رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرای ماده واحده و نیز قانون توزیع عادلانه آب ،به این کمیسیون محول شده است.
    قانون توزیع عادلانه آب پنج فصل دارد که یک فصل آن به آبهای زیرزمینی مربوط می شود و فصول دیگرآن به مالکیت آبها، آبهای سطحی و …. می پردازند. و برای فصول مذکور حسب مورد، رسیدگی به اختلافات به کمیسیون های دیگر یا دادگاه یا دیوان عدالت اداری احاله شده است. بنابراین می توان گفت اختیارات این کمیسیون با عنوان آن که رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی است، مغایرت دارد. برای مثال رسیدگی به اختلافات ناشی از تعیین و اعلام حریم و بستر رودخانه ها و انهار، مسیلها و …. به عهده کمیسیونی به نام به کمیسیون ماده 3 آئین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها، انهار، مسیلها، مـــردابها، برکه های طبیعی و شبکه های آبرسانی، آبیاری و زهکشی محول شده است. هر چند آیین نامه توان برابری و مقابله با قانون را ندارد، ولی همان گونه که ذکر شد، با توجه به عنوان قانون و اسم کمیسیون و
    برای رفع تعارض، می توان گفت منظور از اختلافات ناشی از قانون توزیع عادلانه آب، در قسمت آبهای زیرزمینی است، نه کل قانون .البته این امر کمی بعید به نظر می رسد. لذا همانگونه که در متن ماده واحده فوق ملاحظه گردید، شکایت دولت علیه اقدامات اشخاص حقیقی کما فی السابق در دادگاه های عمومی مطرح و رسیدگی خواهد شد.

    4-2. مبحث چهارم: مبانی فقهی مالکیت منابع آب
    مالکیت مهم ترین حق عینی و یا به عبارت دیگر کامل ترین سلطه و امتیازی است که اشخاص نسبت به اشیاء و اموال دارند و مالکین به استناد همین حق و امتیاز خود را مستحق هر گونه دخل و تصرف در اموال و مایملک خود می دانند و قانون هم این حق را برای آنها به رسمیت می شناسد. مالکیت کامل ترین و مهم ترین حقی است که در ارتباط انسان با اشیاء و اموال متصور بوده و بیشترین آثار قانونی هم دارد به همین جهت مالک می تواند شخصاً مال خود را استعمال نموده و یا اینکه حق استفاده و بهره برداری از آن را به غیر واگذار نماید و یا اینکه آن را از ملکیت خود خارج و رها سازد، مگر در مواردی که قانون آن را منع کرده باشد. این اوصاف و امتیازات خاص، مربوط به مالکیت اموال خصوصی می باشد و در اموال عمومی مقبول و پذیرفته نشده است.144
    1-4-2. گفتار اول:آب در شریعت اسلام
    از نظر شریعت اسلام آب به سه نوع تقسیم می شود:145
    1. آبی که در رودخانه ها جاری می باشد.
    2. آب چاه.
    3. آب چشمه.
    رودخانه ها تقسیمات دیگری هم دارد که عبارتند از آب رودخانه های بزرگ و رودهایی که آب آنها جهت تأمین تمام نیازهای ضروری و زراعتی کافی می باشد. مانند آب رودخانه دجله و فرات و با توجه به اینکه آب این قبیل از رودها متعلق به عموم مسلمین است هر کس می تواند از آنها نهری برای آبیاری زمین و زراعت خود جدا کند.
    آب رودخانه های کوچکتر که این هم باز به سه قسمت تقسیم می شود:
    1. رودخانه هایی که آب آنها بدون احداث سد می توان برای آبیاری در اراضی ساحلی استفاده کرد و یا از آن نهری برای آبیاری زمین های مجاور ساحل جدا کرد. به شرط اینکه عمل مذکور لطمه ای به وضع زمین های مجاور ساحل رودخانه وارد نیاورد.
    2. رودخانه هایی که بدون احداث بند نمی توان از آنها بهره برداری کرد و بایستی بر روی آنها بند بست که در این صورت زمین های بالاتر از سطح رودخانه نسبت به زمین های پایین تر از سطح رودخانه حق تقدم دارند.
    3. نهرهایی که در زمین موات و بدون صاحب حفر می شود، متعلق به کسانی است که آنها را حفر می کنند.
    با مطالعه و سیر در کتب فقهی این امر بروز و ظهور می کند که مالکیت آبهای عمومی از دیرباز مورد اختلاف فقها بوده است در احادیث شیعه کمتر ذکری از آبهای عمومی به عنوان انفال به عمل آمده است و با عنایت به این که قانونگذاری ما با تأسی از مذهب شیعه خصوصاً نظرات مشهور فقهای شیعه بوده، به همین لحاظ در قانون گذاری مورد لحاظ قرار گرفته، به همین علت در طرح قانون توزیع عادلانه آب مصوب جلسات 17/3/1361 و 13/7/1361 مجلس شورای اسلامی که در شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفته، این مطلب که در طرح قانون مزبور، آبها از انفال ذکر شده مغایر با شرع شناخته شده و مورد اشکال شورای نگهبان قرار گرفته است.146
    در این مورد حدیثی از امام صادق(ع) روایت شده که پنج رود فرات، دجله، نیل مصر، مهران و نهر بلخ و هر چیزی که به وسیله آنها مشروب می شود از آن امام می باشد.147 احتمالاً به استناد این حدیث و سایر احادیث عام دیگری که نقل شده است کل دنیا را متعلق به امام می دانند و در بعضی از کتب فقهی به انفال بودن آبهای عمومی فتوا داده شده است مانند شیخ مفید و ابوالصلاح از فقهای بزرگواری بوده اند که دریاها را از مصادیق انفال شمرده اند.
    برخی از فقهای معاصر به انفال بودن دریاها، رودخانه ها، نهرهای بزرگ و سایر آبهای زیرزمینی حکم نموده و در خصوص عدم اعلام یا ذکر دریاها در مواردی که انفال را تعیین می نمودند اعتقاد دارند که در عصر ائمه(ع) این موضوع چندان مبتلا به نبوده است، ولی اکنون دریاها مورد توجه و اهتمام همه دولت ها قرار گرفته و از آنها استفاده های گوناگونی صورت می گیرد.148
    و همچنین اعتقاد بعضی از فقهای معاصر مبنی بر انفال بودن شطوط الانهار است.149

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع پایان نامه ارشد درمورد مالکیت، حیازت، مالک، نهر

    دسامبر 29, 2018

    عمومی اشعار می‌دارد که: “هیچ کس نمی‌تواند اموالی را که مورد استفاده عموم است و مالک خاص ندارد از این قبیل پل‌ها، کاروانسراها، آب انبارهای عمومی و مدارس قدیم و میدانگاه‌های عمومی را تملک کند و همچنین است قنوات و چاه‌هایی که مورد استفاده عموم است”.
    با دقت نظر در این ماده، ملاحظه می‌شود که قانونگذار علاوه‌بر اینکه در این ماده تملک و انحصارطلبی نسبت به اموال عمومی را که مورد نیاز تمام اقشار اجتماع می‌باشد، ممنوع می‌کند استفاده همگانی از این اموال را مورد نظر قرار داده است و امکان بهره‌برداری از این منابع آبی را برای تمام افراد اجتماع پیش‌بینی کرده است، اما میزان آن تا حدی است که به انحصار و تسلط مطلق منتهی نگردد هر چند حدود بهره‌برداری و نحوه استفاده را روشن نساخته ولی در مقام ایجاد حق و تکلیف عموماتی را بیان می‌دارد که منشاء استفاده‌ی عمومی از منابع آبی را روشن می‌سازد.102
    همچنین در ماده 27 قانون مدنی به تعریف مباحات و مشترکات عمومی پرداخته شده است و مقرر می‌دارد: “اموالی که ملک اشخاص نمی‌باشد و افراد مردم می‌توانند آنها را مطابق مقررات مندرجه در این قانون و قوانین مخصوصه مربوطه به هر یک از اقسام مختلف آنها تملک کرده و یا از آنها استفاده کنند مباحات نامیده می‌شود”.
    استاد دکتر جعفری لنگرودی توضیحات مفیدی برای مشترکات ارائه داده‌اند و معتقدند مشترکات از کلمه Rescommunes یا Respublicqe است که در اصطلاح مدنی به اموالی گفته می‌شود که مالکان آن در حقوق عمومی دارای شخصیت حقوقی باشند، مانند شهرداری، دولت و دانشگاه، و در فقه به اموالی گفته می‌شود که به نحوی از انحاء متعلق حق عموم باشد. اصطلاح تفصیلی آن مشترکات عمومی است.103
    نظری که قانون مدنی در مورد مشترک بودن استفاده عمومی از آب نتیجه و ریشه آن برگرفته از فقه اسلامی و نظریات اسلام است زیرا قانون اسلام آب را ثروت عمومی و حق استفاده از آن را برای همه مسلمانان جایز و همگانی اعلام و آن را جزء اموال عمومی به حساب می‌آورد. بر همین اساس استفاده از آب رودخانه‌ها حق عموم مسلمین بوده و هر کس حق دارد به لحاظ اولویت و اقدمیت، نهری از رودخانه به منظور آبیاری زمین خود جدا نماید. مشروط بر آنکه زیانی به ملک مجاور وارد نسازد.
    اسلام معتقد است که یکی از حقوق عمومی مردم ذی‌حق بودن تمام انسان‌ها در همه‌ی آب‌ها است چون آب از آسمان به سراسر زمین می‌رسد و این کیفیت دلیل آن است که شرب و استعمال آن از نیازهای عمومی انسان‌ها است و برای همه مردم استفاده از آن آزاد است.104

    3-2-2. گفتار سوم: مالکیت منابع آب در قانون مدنی
    قانون مدنی که از نخستین قوانین حقوقی کشور ما محسوب می‌شود با الهام و اقتباس از حقوق امامیه و استفاده و برداشت‌های مستقیم از اجماع فقهاء در اکثر موارد همان عقاید و نظریاتی می‌باشد که در شرع مقدس اسلام مورد توجه بوده است. در بحث مالکیت از نظر اسلام احترام به مالکیت خصوصی و مالکیت عمومی و مالکیت ملی یا بیت‌المال می‌باشد که همین روند را در مواد مختلف دنبال نموده است. مالکیت منابع آبی نیز از این مقوله مستثنی نبوده و تابع این ضابطه می‌باشد.
    قانون مذکور پس از آنکه آب را به عنوان یک منبع همگانی و عمومی قابل بهره‌برداری جمعی دانسته، تملک آن را برای شخص منتفع دارای آثار مالکیت تلقی و هر گونه بهره‌برداری و تسلط آن را مجاز می‌شمارد.105
    قانون مدنی که در واقع یکی از بهترین قانون موضوعه کشور و به عبارتی ام‌القوانین است، مواد بسیار خوبی در زمینه‌ی روابط اشخاص برای بهره‌برداری از آب دارد، در قوانین و مقررات پیش‌بینی شده در این قانون به مالکیت عمومی دستگاه حاکمه در خصوص آب و منابع آبی اشاره‌ای نشده است. چون روال و طبیعت قانون مدنی طوری بوده است که آب را در واقع مثل سایر مباحات در طبیعت قابل دسترسی برای همه‌ی اشخاص می‌داند. در قوانین و مقررات قانون مدنی به علت اینکه نظامات و سازمان‌های قدرت حاکمه یا نمی‌توانسته و یا اینکه اقتضاء نداشته بر آب‌ها حاکمیت داشته باشند، از این رو متعرض امر حاکمیت آب نشده و راجع‌به این که آب در اختیار حکومت اسلامی است یا خیر، قانون مدنی هیچ بحثی نکرده، همان گونه که در مورد زمین‌های حیازت نشده که به صورت موات و بلااستفاده مانده هم قانون مدنی حکمی ندارد در حقیقت هم قانون مدنی اسبابی را که موجبات مالکیت برای اشخاص می‌تواند باشد را بر شمرده که یکی از آنها حیازت مباحات و دیگری احیاء اراضی موات می‌باشد احیاء اراضی موات به این معنی است که هر کس در روی زمین کار کرد، و آن را آباد نمود مالک آن می‌گردد. برای آب هم همین عقیده موجود بود، یعنی اگر کسی به وسیله کار و تلاش خود از رودخانه یک شق نهری را منشعب کرد و آب را در آن جاری کرد و آب را به ملکش هدایت می‌کرد مالک آن آب می‌شد. در قانون مدنی ما راجع‌به مالکیت دولتی آب هیچ بحثی وجود ندارد. یعنی مالکیت آب در این قانون یک مالکیت خصوصی بود که به وسیله حیازت حاصل می‌گردید.106
    پس می‌توان گفت که قوانین و مقررات حاکم بر مالکیت آب‌ها از زمان وضع قواعد اجتماعی توسط قانونگذاران تا سال 1347 تابع عمومات قانون مدنی بوده است و در این دوره هم اصل بر مالکیت عمومی تمام منابع آبی یعنی مباحات و مشترکات عمومی بوده و هر کس می‌توانست در اراضی مباح از نهر یا رودخانه جوئی منشعب و از آن بهره‌برداری نماید. به همین جهت همین که شخص این کار را انجام می‌داد،
    مالکیت آب و نهر برای وی مستقر می‌گشت. بدین جهت از این دیدگاه دولت یا حکومت نظارت و یا مالکیتی بر منابع آب از هر قبیل نداشت.
    نظام و مقررات قانون مدنی در زمینه تملک آب بر اساس حمایت از ابتکارهای خصوصی است. چون اعتقاد بر این می‌باشد که آب های رودخانه‌ها و چشمه‌سارهای طبیعی و آب‌های زیرزمینی سرمایه خدادادی می‌باشد که به هیچ کس تعلق ندارد و هر کس بتواند طبیعت را رام و مسخر کند به مالکیت آب دست می‌یابد. در قانون مدنی در مواد متعدد و مختلفی راجع‌به چگونگی تملک آب و نهر و حیازت میاه مباحه و مالکیت چشمه و قنات مقرراتی وجود دارد که ما هم جهت روشن شدن موضوع به تبیین و تشریح هر یک از آنها به شرح ذیل می‌پردازیم.

    1-3-2-2. بند اول: حیازت آب های مباح
    مطابق مقررات قانون مدنی حیازت آب های مباح به طرق زیر امکان‌پذیر است:
    1. احداث نهر یا مجری و متصل کردن آن به رودخانه، به این معنی که هر کس بتواند با احداث نهر یا مجری و انداختن آب مباح در آن، مالک آب‌ آنها شود.
    2. کندن چاه و قنات، قبل از ورود به این مبحث لازم است اشاره مختصری هم به معنی حیازت مباحات داشته باشیم، ماده 146 قانون مدنی در تعریف حیازت می‌گوید: “مقصود از حیازت تصرف و وضع ید است با مهیا کردن وسائل تصرف و استیلا”.107
    “حیازت مباح” عمل حقوقی است و در صورتی سبب تملک می‌شود که با این قصد انجام شود.108
    بر اساس قاعده کلی، برای تملک آب مباح باید آن را حیازت کرد. حیازت آب‌های زیرزمینی و یا آب‌های تحت‌الارضی با حفر چاه و قنات امکان‌پذیر بوده، و حیازی آب‌های سطحی یا آب‌های روی زمین به وسیله کندن مجری و نهر و وصل کردن به رودخانه و دریا به دست می‌آید. لذا پس از ورود آب مباح در نهر یا مجری یا قنات، آب حیازت شده به مالک آنها تعلق گرفته و دیگر از مشترکات عمومی و مباحات محسوب نمی‌شود. یکی دیگر از روش حیازت آب برداشتن آب مباح از منبع است. به این طریق که ممکن است کسی مقدار آب مباح از رودخانه یا چشمه مباح را به قصد تملک بردارد، این عمل نیز حیازت محسوب و موجب مالکیت است هر چند که قانون مدنی صریحاً آن را ذکر نکرده باشد.109
    آب تا زمانی که در رودخانه یا در دریاست مباح می‌باشد. پس از آنکه در نهر یا حوض یا ظرف ملکی شخصی داخل گردید، ملک صاحب آن می‌گردد.110 آب های مباح را بر اساس مقررات قانون مدنی به 2 صورت می‌توان حیازت نمود و پس از حیازت مالک آنها شد: یکی آنکه آب را از مجرای خود بردارد و در ظرف مخصوص به خود بریزد. مثلاً آن را در حوض و امثال آن وارد نماید. در این صورت حیازت کننده مالک آن آب می‌شود و مثل سایر املاک متعلق به خود مالک حق هر گونه تصرفی را در آن می‌تواند بنماید و از تصرف و تعرض دیگران جلوگیری نماید. دوم آنکه در زمین و املاک خود یا در زمین مباح، مبادرت به حفر نهر نماید و به قصد حیازت آب آن و نهایتاً نهر را به آب عمومی متصل کند و آب را در آن نهر جاری سازد در این صورت هم مالک نهر می‌شود.111
    حیازت آب‌های مباح در حقوق کنونی به صورت گذشته باقی نمانده است. بر طبق قانون حفظ و حراست منابع آب‌های زیرزمینی کشور مصوب 10/3/1345 حفر چاه و قنات زیر نظر وزارت آب و برق قرار گرفت و مواد 2 و 3 قانون مزبور به دولت اجازه داده در هر جا که مصلحت بداند، بتوان کندن چاه و قنوات را ممنوع یا موکول به اذن خود بنماید. با این ترتیب آب های مباح به صورت یکی از اموال عمومی از طرف دولت اداره می‌شود و دولت برای حفظ و نگهداری و اداره بهتر آنها می‌تواند در حقابه‌ها تجدیدنظر بکند و پروانه مصرف را آن چنان که خود او مفید و عادلانه می‌داند صادر کند و بر چگونگی استفاده از چاه‌ها نیز دولت نظارت کامل دارد. بنابراین در نظام کنونی استفاده از بیشتر مباحات شایع مانند زمین و آب در نظارت کامل دولت است و به نظر می‌رسد ماده 149 ق.م. و مواد بعدی با تصویب قانون آب و نحوه‌ی ملی شدن آن مصوب 27/4/1347 منسوخ شده و مسئله تملک آب منتفی گردیده است.

    2-3-2-2. بند دوم: مشارکت در منابع آب
    ماده‌ی 134 قانون مدنی وجود رابطه شراکت در یک منبع آبی را به طور عام پذیرفته و اشعار می‌دارد:
    “هیچ یک از اشخاصی که در یک معبر یا مجری شریکند نمی‌توانند شرکاء دیگر را مانع از عبور یا بردن آب شوند”. در این ماده شراکت در معبر و مجری برای آبی است که به آن مجری وارد می‌شود، به عبارت دیگر در این مطلب موضوعیت شراکت با خود آب است و الا وجود معبر یا مجری بدون آب بی‌فایده خواهد بود و چنانچه هر یک از شرکاء که به قدرالحصه خود مالک آب محسوب است بخواهد از انتفاع سایرین ممانعت نماید به علت وجود ضرر در این فصل از آن منع شده است.
    در توجیه و تفسیر این ماده باید توجه نمود که در مفهوم قانون مدنی دو نوع اشتراک وجود دارد:
    1. اشتراک ناشی از مشترکات عمومی که حق بهره‌مندی تمام افراد را از آب قبول نموده، و هیچ کس نمی‌تواند انحصاراً آب را برای خود تملک نماید، مگر به قدر نیاز متعارف.
    2. اشتراک از منشاء شراکت که هر گاه چند نفر برای زراعت یا شرب یا سایر اقدامات در انجام آبیاری شریک گردیده و نهر اختصاصی خود را حفر نمایند در این حالت است که تقسیم نهر مشاع همانند تقسیم اموال مشترک خواهد بود.112
    و همچنین قانون مدنی در ماده 148 اشعار می‌دارد:
    “هر کس در زمین مباح نهری بکند و متصل کند به رودخانه، آن نهر را احیاء کرده و مالک آن نهر می‌شود ولی مادامی که متصل به رودخانه نشده تحجیر محسوب است”.
    و در ماده 160 در همین خصوص مقرر می‌دارد:
    “هر
    کس در زمین خود یا اراضی مباحه به قصد تملک قنات یا چاهی بکند تا به آب برسد یا چشمه جاری کند مالک آن آب می‌شود و در اراضی مباحه مادامی که به آب نرسیده تحجیر محسوب است”.
    و در ماده 149 قانون مدنی بیان داشته که:
    “هر گاه کسی به قصد حیازت میاه مباحه نهر یا مجری احداث کند آب مباحی که در نهر یا مجرای مزبور وارد شود ملک صاحب مجری است و بدون اذن مالک نمی‌توان از آن نهری جدا کرد و یا زمینی مشروب نمود”.
    در موارد مذکور، اصل بر آن است که هر کس به وسیله ایقاع نسبت به اموال مباح تملک ایجاد نماید.113
    همچنین مالکیت منابع آبی به وسیله عمل حیازت یا تحجیر نیز مستقر می‌شود. پس با ورود آب به ملک با عمل حیازت، شخص مالک قانونی آب گردیده و هیچ کس حق مزاحمت و توان مقابله با حق وی نخواهد داشت، مالکیت منابع آبی با عمل اشخاص مستقر و نقشی برای دولت در مالکیت منابع آبی پیش‌بینی نشده بود و این امر تا سال 1347 که مالکیت آب ها متحول گردید ادامه یافت. از لحاظ امر حفاظت از منابع آبی نیز، طبیعی است که ممانعت از تجاوز دیگران تابع مسئله مالکیت تلقی شده و وظیفه مالک خصوصی خواهد بود.114
    نهایتاً اینکه ممکن است چند نفر به شرکت آب مباحی را حیازت نمایند در این صورت به نسبت کار یا هزینه‌ای که کرده‌اند مالک آب می‌شوند و نتیجه اشتراک در حیازت آب مباح و مالکیت مشترک این است که هیچ یک از شرکاء حق ندارد بدون رضایت شرکاء دیگر در مجری یا آب مشترک تصرف نماید.115

    3-3-2-2. بند سوم: چشمه
    قانون مدنی پس از آنکه آب را به عنوان یک منبع همگانی و عمومی قابل بهره‌برداری جمعی دانسته تملک آن را برای شخص منتفع دارای آثار مالکیت تلقی و هر گونه بهره‌برداری و تسلط بر آن را مجاز می‌شمارد این روند تا بدان‌جا پیش رفته که هر گاه یک منبع آبی طبیعی در ملک کسی به وجود آید خواه بر اثر فعل یا بر اثر عوارض طبیعی، قانون مذکور آن را محکوم به مالکیت صاحب زمین دانسته و در ماده 96 این قانون مقرر می‌دارد:
    “چشمه واقع در زمین کسی محکوم به ملکیت صاحب زمین است مگر اینکه دیگری نسبت به آن چشمه عیناً یا انتفاعاً حق داشته باشد”. در این مورد که وجود منبع آبی را در ملک خصوصی محکوم به مالکیت صاحب آن می‌داند، فرض بر آن قرار گرفته که این شخص با دارا بودن حق مالکیت تام‌ می‌تواند هر استفاده و انتفاعی از آن ببرد و دیگران نمی‌توانند به استناد آنکه منابع آبی جزء مشترکات عمومی هستند از آن بهره‌مند باشند مگر اینکه مالک رأساً برای دیگران عیناً یا انتفاعاً حقی قرار داده باشد”.116
    مالک زمین به تبع حق اصلی که بر عین دارد صاحب چشمه واقع در آن نیز هست به همین علت ماده 96 ق.م. مالکیت تبعی صاحب زمین را تأیید و تأکید نموده است لیکن استثنایی که در قسمت اخیر ماده از قاعده شده است، این است که اثبات داشتن حق بر عین یا منفعت چشمه با مدعی آن است. پس اگر کسی ادعا بکند که چشمه واقع در ملک دیگری به او تعلق دارد و یا حق انتفاع از آن چشمه برای او وجود دارد باید ادعای خود را ثابت نماید.117
    لذا ماده 96 ق.م. اماره‌ای را بیان می‌کند که هر چند به صورت محدود بیان شده است لیکن ملاک آن در موارد دیگر نیز قابل استناد است و آن اماره این است که اگر چشمه‌ای در ملک کسی قرار گرفته باشد اصل این است که چشمه مذکور تعلق به مالک همان زمین دارد و دیگری را در آن، نه

    پایان نامه ها و مقالات

    منابع پایان نامه ارشد درمورد مالکیت، دریای، دولتی، آزادی

    دسامبر 29, 2018

    اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان را در طی 34 ماده برای نیل به اهداف فوق تصویب نموده است که در این مواد طی چهار فصل به بحث در مورد دریای سرزمینی و منطقه نظارت و منطقه انحصاری اقتصادی و فلات قاره و مواد نهایی دیگر، پرداخته و مناطق دریایی کشورمان در خلیج فارس و دریای عمان را مشخص نموده است.
    ز: آبهای آزاد (بین‌المللی)
    مطابق ماده اول قرارداد مربوط به دریای آزاد مصوب سال 1985 کنفرانس حقوق دریاها در ژنو، دریای آزاد را این چنین تعریف شده است: “کلیه قسمت‌های دریا که جزء دریای سرزمینی یا آبهای داخلی یک کشور نباشد”. نظریه آزادی دریاها برای اولین بار و به صورت کامل توسط حقوقدان هلندی به نام گروسیوس در سال 1609 و در کتاب معروف او به نام “دریای آزاد” مطرح گردید.
    عده‌ای از دانشمندان معتقدند دریای آزاد، متعلق به عموم و از نظر قانونی تابع مقررات بین‌المللی است. ولی این نظریه امروزه قابل قبول نمی‌باشد و نظریه‌های جدیدی توسط صاحب‌نظران ابراز شده که به موجب آن دریای آزاد منطقه‌ای است که به هیچ کس تعلق ندارد. لذا به همین جهت اعتقاد دارند که دریای آزاد، خارج از هر گونه صلاحیت داخلی و سرزمینی بوده و هیچ کشوری صلاحیت انحصاری و مطلق در دریای آزاد ندارد و هیچ گونه حق مستقیمی را نیز نخواهد داشت. لیکن هر کشوری در این منطقه طبق مقررات حقوق بین‌المللی، قادر به اعمال برخی صلاحیت‌ها می‌باشد. البته هر دو نظریه بالا محاسن و معایبی دارند که برای مطالعه‌ی بیشتر و مفصل‌تر در این مورد می‌توان به کتاب‌های حقوق بین‌المللی مراجعه نمود.72
    اصل آزادی دریاها در ماده دوم قرارداد ژنو نیز به این عبارت تصریح کرده: “دریای آزاد به روی کلیه ملل باز است و هیچ کشوری قانوناً نمی‌تواند ادعا کند که قسمتی از آن تحت حاکمیت اوست. و آزادی دریای آزاد در شرایطی که این ماده و دیگر قواعد حقوق بین‌الملل معین می‌کند به مرحله اجرا درمی‌آید. آزادی شامل کلیه کشورها اعم از ساحلی یا غیر ساحلی بدین شرح می‌باشد:
    1. آزادی کشتیرانی، 2. آزادی پرواز بر فراز دریاها (دریای آزاد) این آزادی‌ها و نیز دیگر آزادی‌ها به رسمیت شناخته شده، توسط اصول کلی حقوق بین‌الملل، با در نظر گرفتن معقولانه منافعی است که آزادی دریا برای سایر کشورها در بر دارد”.
    البته لازم به توضیح است که مطابق ماده 87 قرارداد 1982 حقوق دریاها، علاوه‌بر آزادی‌های چهارگانه دو آزادی دیگر نیز تصریح شده است که یکی آزادی ساختن جزایر مصنوعی و دیگر تأسیسات مجاز از نظر حقوق بین‌الملل و دیگری آزادی پژوهش‌های علمی.73
    به نظر برخی از حقوقدانان،74 هیچ کشوری در دریای آزاد حق اعمال و اجرای قوانین و صلاحیت‌های خود را نداشته و در حقیقت اصل آزادی دریای آزاد، مشارکت بین‌المللی تمامی کشورها را می‌طلبد، و لذا دریای آزاد بین کشورها مشترک بوده و متعلق به کشور خاص هم نمی‌باشد.
    ی: آب‌های جاری
    آب جاری شامل آب‌های رودخانه‌ها، انهار طبیعی و دره‌ها و جویبارها و هر مسیر طبیعی دیگر اعم از سطحی و زیرزمینی مثل آب قنوات و چاه‌ها است. بنابراین می‌توان گفت آب‌های جاری، آبهایی است که جریان دارد، فقها هم به آب روان که سرچشمه داشته باشد آب جاری گفته‌اند. به عبارت دیگر آب جاری آبی است که از زمین بجوشد و جریان یابد، نظیر آب چشمه و قنات. آب باران و آب حمام در حکم آب جاری هستند به شرط آنکه آب حمام به منبع متصل و آب باران نیز در حال باریدن باشد.75
    آبهای جاری که در واقع از مهمترین علل فرسایش سطح زمین هستند که به صورت باران و برف به سطح زمین می‌رسند، و در سرازیری‌ها جریان می‌یابند، آبهای جاری در قسمت‌های مختلف مسیر خود، تخریب، حمل و نقل و رسوب‌گذاری انجام می‌دهند که در عمل این سه نوع عامل، اثر خود را می‌گذارد، در مورد اول یعنی تخریب، بستر آبهای جاری در جهت قائم و پهلوها حفر می‌شود، در عمل حمل، آب مواد کنده شده در مسیر خود را جابجا و با خود حمل می‌کند و در عمل رسوب‌گذاری مواد که جابجا شده‌اند از آب جدا و ته‌نشین می‌شوند.76
    آب جاری در ماده 13 قانون حفظ و حراست منابع آب زیرزمینی کشور مصوب 1/3/1345و ماده یک قانون آب و نحوه ملی شدن آن، مصوب 1347 و همچنین در ماده یک قانون توزیع عادلانه آب تصریح شده است.

    2. فصل دوم: مالکیت منابع آب
    مبانی ، منابع و خصوصیات مالکیت منابع آب در حقوق ایران

    1-2. مبحث اول: مبانی قانونی مالکیت منابع آب
    در این مبحث مالکیت آب در قوانین متعدد حقوق موضوعه به شرح ذیل مورد بررسی قرار می‌گیرد. قبل از ورود به هر یک از مباحث و توضیح درباره‌ی آنها، لازم می‌دانم شمه‌ای در مورد معنی لغوی مالکیت و مفهوم حقوقی آن مطالبی ارائه شود.
    مالکیت یا ملکیت کلمه‌ای عربی و مصدر جعلی است در لغت به معنای تسلط بر چیزی و زمامداری و اختیار داری نسبت به آن چیزی، مالک بودن، مالکی بکار برده شده است.77
    در حقوق مدنی ما، مالکیت به معنی حق استعمال و بهره برداری و انتقال یک چیز به هر صورت مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد. همچنین در قانون مزبور مالکیت فقط در مورد عین استعمال نشده، بلکه مالکیت اعم از عین و منفعت می‌باشد.
    حق مالکیت در حقوق موضوعه‌ی ایران (ق.م.) به نحو مشخص و دقیق تعریف نگردیده و نویسندگان و علمای حقوق با توجه به جمیع اوصاف و آثار مالکیت، هر کدام تعریفی ارائه نموده‌اند که به چند نمونه از
    آنها ذیلاً اشاره می‌شود.
    مرحوم مصطفی عدل می‌گوید: “مالکیت حقی است که به موجب آن یک چیز به طور مطلق و انحصاری در تحت اختیار و اراده‌ی یک نفر واقع می‌شود و از کامل‌ترین حقوق عینی به حساب می‌آید”.78
    تعریف دیگری که یکی از حقوقدانان از مالکیت می‌نماید این است که “مالکیت حقی است دایمی که به موجب آن شخص می‌تواند در حدود قوانین تصرف در مالی را به خود اختصاص دهد و از تمام منافع آن استفاده کند”.79
    همچنین آقای دکتر کاتوزیان اعتقاد دارند “مالکیت حقی است دایمی که به موجب آن شخص می‌تواند در حدود قوانین تصرف در مالی را به خود اختصاص دهد و از تمام منافع آن استفاده کند”.80
    و برخی دیگر از نویسندگان مالکیت را اینگونه تعریف می‌نمایند: “اختصاص اجتماعی و قراردادی یک موضوع اعتباری به یک فرد یا گروه یا جامعه که بیانگر حقانیت بالقوه هر گونه تصرف او در آن موضوع و حقانیت جلوگیری از تصرف دیگران در آن است”.81
    بنابراین مالکیت کامل‌ترین حق عینی است که انسان می‌تواند بر مالی داشته باشد و سایر حقوق عینی نیز از شاخه‌های این حق است.
    به همان میزانی که دخالت دولت در امور اقتصادی، تجاری، صنعتی و … فزونی می‌یابد و فکر ملی شدن صنایع و املاک و مصادره آنها تقویت می‌گردد مالکیت خصوصی نیز به تبع آن محدود و در برخی موارد زوال پیدا می‌کند، زیرا دولت در بسیاری از موارد، شیوه‌ی استفاده از اموال را تابع قوانین و قواعد خاص کرده و گاهی نیز مالکان را مجبور به واگذاری حق خود می‌کند و موجبات سلب مالکیت خصوصی آنها را فراهم می‌آورد.
    مالکیت در فقه معنای وسیعی دارد و هر سلطه قانونی را ملک می‌نامند .هم چنان که گفته‌اند مالکیت منفعت مالکیت ما فی‌الذمه، مالکیت خیار، مالکیت حق انتفاع و امثال آن و مالکیت صفتی است که از این نظر به کار می‌رود، رابطه مالکیت را به اعتبار دارنده‌ی آن، حق مالکیت و به اعتبار موضوع آن مملوکیت می‌نامند.82

    1-1-2. گفتار اول: انواع مالکیت
    در حقوق ایران بر طبق قانون اساسی سه نوع مالکیت وجود دارد: 1) مالکیت عمومی، 2) مالکیت دولتی، 3) مالکیت خصوصی. که در مباحث ذیل به بررسی مفهوم آنها می‌پردازیم.
    1-1-1-2. مالکیت عمومی:
    که مالکیت جمعی هم گفته می‌شود، همان طوری که از نامش نیز پیداست اموالی است که متعلق به عموم مردم یک کشور می‌باشد. اموال عمومی مطابق مقررات قانون مدنی به دو قسمت تقسیم می‌شود و هر یک مقررات خاص خود را در زمینه انتقال (خرید و فروش) تملک، نوع و چگونگی مصرف و استفاده و بهره‌برداری دارند. در ق.م.ایران از مواد 23 تا 28 اختصاص به اموالی دارد که مالک خاص ندارد، این اموال خودشان به سه قسمت تقسیم گردیده‌ و قانون نسبت به هر یک مقررات خاص وضع نموده است. به عنوان مثال، اموال مجهول‌المالک از جانب امام(ع) در عصر آن حضرت و حاکم اسلامی در عصر حاضر به مصرف فقرا می‌رسد و مباحات مطابق ق.م. قابل تملک می‌باشند، این اموال عبارتند از: 1) اموال و مشترکات عمومی، 2) مباحات، 3) اموال مجهول‌المالک.83 در ق.م. ایران مشترکات تعریف نشده ولی از مواد 22 لغایت 28 که تحت عنوان اموال بدون مالک به طور کلی می‌باشد، علماء حقوق بنابر استنباط شخصی خود هر یک تعریفی از آن ارائه نموده‌اند و می‌توان گفت جزء در مورد چند نکته همه‌ی آنها متفق‌القولند که ذیلاً به چند تعریف ارائه شده اشاره می‌گردد.
    اموالی که برای استفاده‌ی تمام مردم آماده است و یا اختصاص به حفظ مصالح عمومی داده شده و دولت تنها از جهت ولایتی که بر عموم دارد می‌تواند آنها را اداره کند. مثل پل‌ها، موزه‌ها، معابر عمومی. به عبارت دیگر اموال دولتی، اموالی هستند که متعلق به عموم مردم می‌باشد و بر طبق ماده‌ی 23 ق.م. استفاده از آنها برای افراد طبق قوانین و مقررات مربوط به خود خواهد بود، برخی از اساتید اعتقاد دارند اموال عمومی، اموالی هستند که به طور مستقیم و بلاواسطه به استفاده‌ی عموم اختصاص یافته‌اند و متعلق به شخص خاص نمی‌باشد، مانند راه‌های ارتباط، پارک‌ها و فضای سبز.84
    2-1-1-2. مالکیت دولتی
    همان گونه که از نام آن پیداست به رابطه‌ی میان دولت که در مفهوم کلی و عام آن شامل تمامی وزارت‌خانه‌ها و ادارات و دستگاه‌های دولتی و اشیاء مادی (مال) اطلاق می‌شود که دلالت بر تعلق آن مال به نهاد دولتی می‌نماید که این مالکیت، مالکیتی مثل سایر اشخاص بر این اموال است، مانند کشتی‌های تجاری.
    لازم به ذکر است که مالکیت دولت مانند مالکیت خصوصی اشخاص خصوصی نیست، بلکه تصویب برخی قوانین تصرفات دولت را در این اشیاء تا اندازه‌ای محدود کرده است. مثلاً دولت در خرید و فروش اموال از طرفی آزاد و از جهت دیگر قیود معاملات اشخاص حقوق خصوصی را ندارد.85
    بر طبق قانون و مقررات خصوصاً قانون محاسبات عمومی برای اموال دولتی خصوصیاتی حاکم می‌باشد که آن را از سایر اموال خصوصی و عمومی متمایز می‌سازد، این خصوصیات به شرح ذیل می‌باشند:
    1. معاملات وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتی اعم از خرید و فروش و اجاره و استیجاره و پیمانکاری و اجرت کار و غیره (به استثناء مواردی که مشمول مقررات استخدامی کشور می‌باشند) باید بر حسب مورد از طریق مناقصه یا مزایده انجام شود، مگر در موارد خاص که در قانون پیش‌بینی شده است.
    2. معاملات دولت به سه جزء تقسیم می‌شوند: معاملات جزئی، معاملات متوسط و معاملات عمده.
    3. حفاظت و حراست و نگهداری حساب اموال منقول دولتی در اختیار وزارت‌خانه‌ها
    و مؤسسات دولتی یا وزارت امور اقتصادی و دارایی است.
    4. انتقال بلاعوض اموال منقول دولت از یک وزارت‌خانه به وزارت‌خانه‌ی دیگر علاوه بر موافقت وزارت‌خانه‌ای که مال را در اختیار دارد باید به تأیید وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز برسد.
    5. فروش اموال منقول وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتی که اسقاط شده و یا مازاد بر نیاز تشخیص داده شده و مورد نیاز سایر وزارت‌خانه‌های دولتی نباشد، با اطلاع قبلی وزارت امور اقتصادی و دارایی و اجازه‌ی بالاترین مقام دستگاه اجرایی با رعایت مقررات مربوط به معاملات دولتی مجاز می‌باشد.
    6. کلیه‌ی اموال منقول و غیر منقولی که از محل اعتبارات طرح‌های عمرانی برای اجرای طرح‌های مزبور خریداری، ایجاد و تملک می‌شود تا زمانی که اجرای طرح خاتمه نپذیرد متعلق به دولت است.
    7. کلیه‌ی اموال و دارایی‌های منقول وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتی متعلق به دولت می‌باشد و حفظ و حراست آنها با وزارت‌خانه‌ و مؤسسه دولتی است که مال را در اختیار دارد.
    8. فروش اموال غیر منقول وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتی که مازاد بر نیاز تشخیص داده می‌شود به استثناء اموال غیر منقول مشروحه ذیل:
    اول: اموال غیر منقول که از نفایس ملی می‌باشد.
    دوم: تأسیسات و استحکامات نظامی و کارخانجات اسلحه و مهمات‌سازی.
    سوم: آثار و بناهای تاریخی.
    چهارم: اموال غیر منقول که در رابطه با مصالح و منافع ملی در تصرف دولت باشد که فروش آنها ممنوع می‌‌باشد. بنابه پیشنهاد مدیر مربوطه با تصویب هیأت وزیران و با رعایت سایر مقررات، مجاز می‌باشد و وجوه آن به حساب آمد عمومی کشور واریز می‌شود.
    3. مالکیت خصوصی: این نوع مالکیت که بر اساس تلاش و کار انسان بنا شده است، نشانگر این است که انسان به طور طبیعی تمایل دارد که مالک حاصل کار خویش شود و بر آن تسلط داشته باشد و همین علت تملک و تصرف بر مبنای کار از عواطف و احساسات غریزی انسان سرچشمه می‌گیرد و حق طبیعی وی می‌باشد و این یک قاعده مسلم و پذیرفته شده است که در دو آیه‌ی شریفه ذیل نیز بر همین موضوع تأکید شده است.
    “و أن لیس للانسان الا ما سعی” یعنی ( و اینکه نیست برای انسان مگر آنچه تلاش و کوشش کرده).
    و یا در آیه‌ی دیگر می فرماید: “للرجال نصیب مما اکستبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن” یعنی (برای مردان از آنچه به دست آوردند بهره‌ای و برای زنان از آنچه به دست آوردند بهره‌ای است).
    در قوانین موضوعه‌ی ایران مالکیت خصوصی مورد تأیید قرار گرفته و به رسمیت شناخته شده است که از جمله می‌توان به اصول 44، 46 و 47 قانون اساسی اشاره نمود.

    1-2-2. گفتار دوم: مالکیت منابع آب در قانون اساسی
    قانون اساسی هر کشور که در حقیقت قواعدی که حاکم بر اساس حکومت و صلاحیت قوای مملکت و حقوق و آزادی‌های فردی بوده و برتر از سایر قواعد حقوقی می‌باشد و به عنوان قانون مادر نامیده می‌شود، اساس و مبانی سایر قوانین و مقررات را مشخص می‌سازد. این قانون در اصل 45 خود در خصوص انفال و ثروت‌های عمومی از قبیل زمین‌های موات مالکیت انفال و اراضی موات و دریاها و دریاچه‌ها و غیره مقرر می‌دارد.
    “انفال و ثروت‌های عمومی از قبیل زمین‌های موات یا رها شده، معادن، دریاچه‌ها،‌ دریاها، رودخانه‌ها و سایر آب‌های عمومی، کوه‌ها، دره‌ها، جنگل‌ها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست، ارث بدون وارث و اموال مجهول‌المالک و اموال عمومی که از غاصبین مسترد می‌شود در اختیار

    پایان نامه ها و مقالات

    تحقیق درمورد سطح معنادار، گروه کنترل

    دسامبر 29, 2018

    درصد دیرش لکنت، در گروه کنترل
    در آزمون زیر محقق به دنبال بررسی تغییرات میانگین در درون گروه دوم، موسوم به گروه کنترل، قبل و بعد از درمان می باشد.
    جدول 4-37 : مقایسه تغییرات برای متغیردرصد دیرش لکنت در سطح گفتار
    متغیرهای مورد آزمون

    مقدار آزمون تی
    df
    سطح معناداری (آزمون تی)

    میانگین
    اختلاف میانگین
    اختلاف میانگین خطا
    در سطح معناداری 95?

    حد پایین
    حد بالا

    متغیرمیانگین دیرش در سطح گفتار، قبل و بعد از درمان در دسته آزمایش
    2.25
    1.437
    .359
    1.483
    3.016
    6.26
    15
    .000

    با توجه به میزان معناداری (0.000) در آزمون تی درون گروهی، نتیجه می شود میانگین های دو گروه در سطح معناداری 5 درصد با یکدیگر متفاوتند و این نکته اثر گذار بودن درمان را در درون گروه کنترل مورد تایید قرار می دهد.
    جدول 4-38 : آمار توصیفی
    متغیرمیانگین دیرش لکنت در سطح گفتار در دسته آزمایش
    میانگین
    تعداد
    اختلاف میانگین
    اختلاف میانگین خطا
    قبل از درمان
    بعد از درمان
    6.37
    16
    1.668
    .417

    4.12
    16
    1.543
    .385

    همچنین کاهش مقدار میانگین از عدد 3750/6 به عدد 1250/4 در شاخصه میانگین نشان داد میانگین دیرش در سطح گفتار کاهش یافته و نشان می دهد اثرگذاری درمان مثبت بوده و در راستای درمان کودکان و کاهش لکنت در آنها می باشد.
    4-4-2-4-بررسی آزمون برابری لون (آزمون بین گروهی پس از درمان)
    در آزمون زیر محقق به دنبال آن است تا برابری یا عدم برابر بودن میانگین و معدل بدست آمده بعد از درمان در دو گروه آزمایش و کنترل را مورد سنجش قرار دهد.
    جدول 4-39 : بررسی تغییرات متغیر میانگین دیرش لکنت در سطح گفتار پس از درمان

    آزمون لون برای برابری واریانس ها
    آزمون تی برای برابری دو واریانس

    F
    سطح معناداری آزمون فیشر
    t
    df
    سطح معناداری (آزمون تی)
    اختلاف میانگین
    اختلاف میانگین خطا
    در سطح معناداری 95?

    حد پایین
    حد بالا

    واریانس ها برابر باشند
    .002
    .963
    -1.2
    30
    .205
    -.625
    .481
    -1.60
    .359

    واریانس ها برابر نباشند

    -1.29
    27.7
    .205
    -.625
    .481
    -1.61
    .362

    با توجه به میزان معناداری (0.963) در آزمون لون، نتیجه می شود واریانس های دو گروه در سطح معناداری 5 درصد با یکدیگر برابر است .
    بررسی آزمون تی
    با توجه به میزان معناداری (205/0) در آزمون تی، تفاوت معناداری در بین میانگین های دونمونه وجود نداشته و این موضوع نشان می دهد بعد از درمان مربوطه میانگین های بدست آمده برای دو گروه کنترل و آزمایش تفاوتی نداشته و این امر نشان می دهد درمان های بکار گرفته شده در هردو گروه آزمایش و کنترل تاثیر یکسانی دارد.
    4-4-3- بررسی متغیر درصد رفتارهای فیزیکی همراه در سطح گفتار:
    4-4-3-1-بررسی آزمون برابری لون (آزمون بین گروهی پیش از درمان)