خونریزی بینی پدیده عادی و ناخوشایندیه. شاید واسه شمام پیش اومده که در حال انجام دادن کاری، یهو متوجه شدین از بینی تون خون میاد. به خونریزی از رگای خونی بینی، «خون دماغ شدن» گفته می شه و اصطلاح پزشکی اونم اپیستاکسی (epistaxis) است. با اینکه خونریزی بینی ممکنه نگران کننده به نظر بیاد، اما به کم نشونه مریضیای جدی و خطرناکه. در این مقاله دلیل خونریزی بینی و نکاتی واسه جلوگیری از اونو ارائه میدیم.

 

دلیل خونریزی بینی چیه؟

بینی رگای خونی زیادی داره و به دلیل محل قرار گرفتن اش روی صورت، خیلی آسیب پذیره. درنتیجه وارد شدن ضربه به شکل، می تونه موجب آسیب دیدگی بینی و خونریزی اون شه. خونریزی بینی می تونه شدید یا جزئی باشه. وقتی غشای بینی خشک شه، ممکنه بینی خودبه خود خونریزی کنه. این آسیب در آب و هوای خشک یا در زمستون که هوای خونه به خاطر بخاریای خونگی خشک و گرمه، زیاد رخ می ده. افرادی که داروهای ضد انعقاد خون مصرف می کنن، بیشتر با استعداد خون دماغ شدن هستن. در این وضعیت، حتی یک آسیب ی جزئی هم می تونه باعث خونریزی زیادی شه. عوامل زیر خطر خون دماغ شدن رو زیاد می کنن:

  • عفونت؛
  • وارد شدن ضربه به بینی؛
  • انگشت کردن در بینی (این مورد عادی ترین دلیل خون دماغ شدن کودکانه)؛
  • ورم غشای بینی؛
  • فشار خون بالا؛
  • استفاده از داروهای رقیق کننده ی خون؛
  • مصرف الکل؛
  • تومور یا مشکلات خونریزی ارثی؛
  • تغییرات هورمونی در زمان بارداری.

موقع خونریزی بینی چه کارایی بکنیم؟

  1. سرتون رو به طرف جلو بگیرین و خودتون هم به جلو خم شید. اگه به عقب خم شید یا سرتون رو عقب نگه دارین، خون به طرف سینوسا و گلو برمیگرده و ممکنه باعث بسته شدن گلویتان شه. وقتی خون در دهن تون جمع شد، اونو به بیرون تف کنین. بلعیدن خون ممکنه موجب تهوع، استفراغ یا اسهال شه. لخته ی خون رو به آرامی از بینی خود خارج کنین. اگه این کار رو سریع بکنین، ممکنه خونریزی بدتر شه.
  2. با انگشت شست و انگشت اشاره تموم قسمتای نرم بینی رو به آرامی فشار بدین.
  3. هم زمان با انجام دادن مرحله ۲، قسمتای نرم بینی رو به طرف استخوانای صورت فشار بدین. در بین این کار، از راه دهن نفس بکشین.
  4. این کار رو تا هنگام متوقف شدن خونریزی بکنین.
  5. آروم و بی حرکت بشینین. دراز نکشید یا سرتون رو بین پاهایتان قرار ندین.
  6. روی بینی و گونه هاتون کمپرس یخ بذارین. (می تونین چند قالب یخ رو داخل یک دستمال یا پلاستیک بذارین.)
  7. اسپریای بینی مثل اُکسی متازولین، فِرسیدن اِفرین هیدروکلراید (نئوسین افرین، نئو افرین) یا فنیل افرین گایافنزین می تونن به مدت کوتاهی خونریزیای جزئی رو درمان کنن. بااین حال، نباید بیش ازحد از این اسپریا استفاده کنین، چون ممکنه خونریزی بینی رو زیاد کنن. (در صورتی که به فشار خون بالا گرفتار هستین، اصلا از این اسپریا استفاده نکنین.)

نکته: هیچوقت داخل بینی تون پنبه یا دستمال کاغذی نگذارید.

مطلب مرتبط :   علل جرائم و انحرافات اجتماعی در زنان و دختران

چیجوری از خونریزی دوباره بینی جلوگیری کنیم؟

  • دراز بکشین و زیر سرتون چیزی بذارین تا سرتون به اندازه ۳۰ تا ۴۵ درجه بالاتر از سطح زمین قرار بگیره.
  • به بینی تون ضربه نزنید یا چیزی داخل اون فرو نکنین. اگه عطسه تون گرفت، دهن تون رو باز کنین تا هوا از اون راه خارج شه.
  • در صورت داشتن یبوست، از ملین استفاده کنین.
  • واسه برداشتن چیزای سنگین خم نشید و خیلی به خودتون فشار نیارین.
  • سعی کنین سرتون رو بالاتر از موقعیت قلب تون نگه دارین.
  • از مصرف هرگونه دخانیات پرهیز کنین.
  • مواد غذایی و نوشیدنیای سبک و خنک استفاده کنین. کمه کم به مدت ۲۴ ساعت از مصرف نوشیدنیای داغ دوری کنین.
  • از داروهای رقیق کننده ی خون مثل آسپرین، ایبوپروفن، کلوپیدوگرل بی سولفات و وارفارین استفاده نکنین. بی مشورت دکتر، مصرف داروهایتان رو قطع نکنین.
  • دکتر ممکنه استفاده از پماد روان کننده رو پیشنهاد کنه.
  • اگه خونریزی دوباره اتفاق افتاد، سعی کنین لختهای خون رو از داخل بینی تون پاک کنین. درمانای موقت مثل اسپریای ضدانعقاد بینی، می تونن مفید باشن. این اسپریا رگای خونی رو منقبض و تنگ می کنن. (توجه: این اسپریا می تونن اعتیادآور باشن پس فقط واسه استفاده ی کوتاه مدت پیشنهاد می شن. اگه فشار خون تون بالاست، از اونا استفاده نکنین.)
  • مراحل متوقف کردن خونریزی معمولی (که در بالا گفته شد) رو تکرار کنین. اگه خونریزی ادامه پیدا کرد، حتما با دکتر تماس بگیرین یا به نزدیک ترین اورژانس مراجعه کنین.

دلیل خونریزی تکراری یا طولانی بینی چیه؟

اگه بینی بیشتر از چهاربار در هفته خونریزی کنه، باید حتما به یک متخصص مراجعه کنین تا دلیل این مشخص شه. عوامل زیادی ممکنه موجب خونریزیای تکراری یا طولانی بینی باشن، مثل:

  • دست کاری بینی؛
  • قرار گرفتن در محیط خشک و کم رطوبت؛
  • آلرژیای طولانی؛
  • استفاده ی زیاد از داروهای رقیق کننده ی خون، آسپرین، داروهای ضد نا آرومی، آنتی هیستامینا، ضدانعقادها یا اسپریای بینی؛
  • دچار شدن به مریضیایی که بر لخته شدن طبیعی خون اثر می ذارن؛
  • وجود مشکل ساختاری در بینی؛
  • وجود رگای خونی غیرطبیعی داخل بینی (مثلا سندرم «اُسلِر وِبِر راندو» که یک مریضی ارثیه، باعث تشکیل رگای خونی غیرطبیعی می شه)؛
  • وجود پولیپ یا تومور در بینی یا سینوسا؛
  • استفاده از داروهای مکمل و جانشین مثل جینگو بیلوبا (Ginkgo biloba) و ویتامین E، که ممکنه خطر خونریزی رو افزایش بدن؛
  • مصرف مواد مخدر مثل کوکائین.

اگه خونریزی بینی ادامه پیدا کنه یا همیشه رخ بده، باید به دکتر متخصص مراجعه کنین تا به کمک یک وسیله یا پد شیمیایی داغ (واسه داغ کردن رگی که باعث ایجاد مشکل شده) یا با استفاده از یک داروی موضعی به نام ترومبین که موجب لخته شدن موضعی خون می شه، خونریزی بینی رو متوقف کنه. واسه بررسی بیشتر مشکل، شاید لازم باشه آزمایش خون بدین. اگه خونریزی بازم ادامه پیدا کنه، دکتر ممکنه از پک درون بینی واسه فشردن و منقبض کردن رگا و جلوگیری از خونریزی استفاده کنه. در موارد نادر ممکنه واسه بستن رگی که خونریزی می کنه، به جراحی نیاز باشه که به اون آمبولیزاسیون آنژیوگرافی گفته می شه.

مطلب مرتبط :   عامل‌های حفاظتی اجتماعی و اختلال‌های هیجانی-رفتاری

واسه جلوگیری از خون دماغ شدن چه داروهایی میشه مصرف کرد؟

عادی ترین دلیل خونریزی بینی، خشک شدن غشای بینیه. اگه فرد با استعدادِ خونریزیای تکراری باشه، بیشتر چرب کردن بینی با پماد، به متوقف شدن خونریزی کمک کنه. واسه این کار، پماد رو به آرامی با گوش پاک کن یا نوک انگشت به داخل بینی، به ویژه در بخش میانی (سِپتوم) بمالید.

بیشتر افراد واسه متوقف کردن خونریزی بینی از درمانای زیر استفاده می کنن:

  • پماد ویتامین A + D؛
  • متیل سالیسیلات/ منتول (منتولاتوم، بن-گای، آیسی هات)؛
  • پولیسپورین؛
  • نئومایسین، باسیتراسین، پلی میکسین (پماد نئوسپورین)؛
  • وازلین؛
  • اسپری بینی سالین هم بیشتر مفیده (اسپری دریایی).

واسه جلوگیری از خون دماغ شدن کودکان، قبل از هر چیزی مطمئن شید که انگشت خود رو داخل بینی شون نکنن.

چه زمانی به دکتر یا اورژانس مراجعه کنیم؟

درصورتی که:

  • خونریزی متوقف نشه یا همیشه اتفاق بیفته (تکراری یا طولانی)؛
  • خونریزی شدید باشه یا خون زیادی از دست رفته باشه؛
  • شخص احساس ضعف کنه؛
  • خونریزی بینی به دلیل آسیب دیدنِ صورت باشه؛
  • خونریزی با از دست دادن آگاهی یا تاریِ دید همراه باشه؛
  • خونریزی با تب و سردرد همراه باشه؛
  • نوزاد یا کودک خون دماغ شه؛

حتما به دکتر مراجعه کنین.

پک درون بینی چیه و چه وقت از اون استفاده می شه؟

پک درون بینی زمانی استفاده می شه که هیچ کدوم از اقدامات محافظه کارانه ی دیگر جواب نداده باشن. این پکا بیشتر در دو طرف بینی قرار می گیرن و معمولا از ماده ای به نام «مِروسِل» ساخته می شن که یک ماده اسفنجی فشرده شده یا یک تکه گاز استریله و اون ناحیه ای رو که خونریزی می کنه، فشرده می کنه. این پکا به طور عادی باید چند روز داخل بینی بمونن. واسه همین باید دوباره به دکتر مراجعه کنین تا اونا رو بیرون بیاره.

مریض به یک همراه نیاز داره تا اونو واسه رفتن مطب دکتر و برداشتن پکای بینی همراهی کنه. درزمان این مدت ممکنه دکتر واسه مریض آنتی بیوتیک و داروهای مُسکن تجویز کنه.

مشاهده ی خلط خونی در بینی غیرمعمول نیس. در این مواقع، یک گاز استریلِ تاشده زیر بینی بذارین. دکتر ممکنه به مریض اجازه بده سوراخای بینی رو با گوش پاک کن آغشته به هیدروژن پراکسید خالص پاک کنه. واسه جلوگیری از خونریزی دوباره، روشای ذکرشده در بالا رو بکنین.

بیمارانی که زیاد دچار خون دماغ شدن می شن، نباید از آسپرین و بقیه اجناس رقیق کننده ی خون استفاده کنن. اگه بیماران با مصرف این داروها دچار خونریزی بینی شدن، باید حتما به دکتر خود آگاهی بدن.

برگرفته از: medicinenet